Dikim şekilleri ve aralıkları, bir fidanın toprak ve iklim verilerinden yararlanma derecesi üzerinde rol oynadığından, bu hususta doğru karar vermek, büyük önem taşımaktadır.

Dikim şekli denince, fidanların düzgün sıralar halinde mi, yoksa gelişigüzel mi, yani düzenli mi düzensiz mi veya karışık mı dikilecekleri anlaşılır.

Dikim yoluyla ağaçlandırmalarda düzensiz, düzenli ve karışık olmak üzere, başlıca üç dikim şekli bulunmaktadır. Bunların fidana sağladığı yararlar ve dikim düzenine ait özellikleri aşağıda açıklanmıştır.


1- Düzensiz Dikim
Dikim yerleri belirli bir geometrik düzene göre belirlenmemiş olan, arazide en uygun dikim yeri bulunduktan sonra, belirli bir sıklık gözetilerek yapılan dikim şeklidir. Özellikle kayalık, yaşlı ağaç kütükleri bulunan, bataklık ve karstik (kalkerli) arazilerde uygulanan dikim şeklidir. Bu dikim şekli, ot mücadelesini güçleştirdiği gibi, sıklık bakımı ve aralama uygulamalarını da güçleştirir.

2- Düzenli Dikim

Fidanların belirli aralıklarla ve belirli geometrik şekillerin (kare, dikdörtgen, eşkenar dörtgen) köşe noktalarına dikilmesiyle yapılan dikim şeklidir. Bu dikim şeklinin yararları aşağıda belirtilmiştir:


۰ Her fidan büyüme koşullarından eşit olarak yararlanır.
۰ Dikim kolay olur. Kontrolü de kolaydır.

۰ Kullanılacak fidan miktarı ve dikim giderleri kolayca hesaplanabilir.

۰ Araziye uygulaması kolaydır.

۰ Diri örtü mücadelesi kolaydır.

۰ Tamamlama işlemleri basittir.

۰ Makineyle çalışma olanağı vardır.

Geniş alanların ağaçlandırılmasında genellikle düzenli dikim uygulanır. Geometrik şekle göre temel dikim şekilleri kare, üçgen, dikdörtgen (sıra) ve beşgen dikimleridir. Fidanlar her geometrik şeklin köşesine dikilir.

Bunların her birinin fidanlara sağladığı yararlanma olanakları ile kültür ve gençlik bakımları için avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Bunlar üzerinde durulmayacaktır. Özellikle makineli dikimlerde dikdörtgen şekli uygulanmaktadır.

Düzenli dikim tekniğinin uygulanabilmesi için, belirli aralıklarla, işaretlenmiş 40-50 m boyunda dikim ipleri ve dikim zincirleri kullanılır. Bunlardan biri sabit tutulur, diğerleri birbirine paralel olarak belirli aralıklarla gerilir ve fidanın dikileceği yerler belirlenir.



3- Karışık Dikim

Karışık dikim, belirli bir ağaçlandırma alanına, çeşitli türlere ait fidanların dikilmesi anlamına gelir. Ancak, bunda da temel olan ve çoğunluğu oluşturan bir ağaç türü (örneğin karaçam) vardır. Buna hangi oranlarda ve hangi karışım şekliyle (grup, şerit, vb.) hangi türlerin karıştırılacağının bilinmesi gerekir. Örneğin temel ağaç türü karaçam olan bir ağaçlandırmada %10 oranında grup halinde göknar karıştırılması planlanmış ise, dikim alanına gruplar halinde, alanın %10’unu kaplayacak şekilde göknar fidanları dikilir. Sonra temel ağaç türü, amaçlanan dikim şekline göre dikim alanına getirilir.