TARİHİ

Kent, Orta Çağ ve Yeni Çağ'da, Seandos; Nissa ve Muşkara adıyla anılıyordu. Anadolu, Büyük Selçuklu Devleti'nin elindeyken eski adı Nissa'nın yerinde Muşkara adında bir köy vardı. Muşkara sağlam yapılı anlamındadır. 18 evlik küçük bir köy olan Muşkara, Ürgüp'e bağlıydı.

Tarihçi Charles Texier'e göre; XII. yüzyıl sonlarına doğru, yani Selçuklular zamanında, Nissa şehri halkı yavaş yavaş şehirden ayrılarak, başka bir yere göç etmişlerdir. Çevre ile ilgili bilgi veren tarihçiler, bu yeni göç yerinin Muşkara olduğunu yazarlar.

Osmanlılar döneminde ise; Muşkara yerine Nevşehir kullanılmaya başlandı. II. Beyazıt'ın oğlu Şehzade III. Ahmet'in sır katibi, Muşkaralı İbrahim, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa olarak sadrazamlığa getirildiğinde, doğduğu kent olan Muşkara'da büyük bayındırlık hareketine girişti. İmaretler, camiler, medreseler, hamam ve çeşmeler yaptırdı. Muşkara adını değiştirerek, kente Yenişehir anlamına gelen Nevşehir adını verdi.



Nevsehir, il olarak ikinci derecede öncelikle turizm bölgesidir. Acıgöl ise ilin ana ulaşım yolu olan Aksaray-Nevsehir karayolu üzerinde tek yerleşim merkezidir. Böylesine önemli konumda olan ilçede turizm hemen hemen yok gibidir. İlçenin turizm potansiyeli yüksek olduğu halde gösterilen faaliyetler oldukça azdır. Acıgöl yöre olarak tabii ve kültürel turizm değerlerine sahip bir beldedir. Bölgede kısmen arkeolojik araştırma yapılmış, kazı yapılmamıştır. Buna rağmen bu güne kadar ayakta kalabilmiştir. Örnekleri ile aynı değere sahip yeraltı şehri, dünyanın en büyük krater gölü (Acigöl), halkın kale dediği granit bir kayaya oyularak yapilmis, üzerinde taş merdivenle inilen sarnıcı bulunan dört katlı bir yapı, bu yapının hemen bati taraf ise bir anfi tiyatro ksı izlenimini vermektedir (Bu sarnıçlardan ilçenin çesitli yerlerinde 8 adet bulunmaktadır). Sahip çıkılamadığından 6 tanesi yok olmustur. 2 tanesi gözle görülür şekildedir. İlçe sınırları içerisinde Yazılı Kaya olarak bilinen takriben 4 metre genişliğinde granit kaya üzerine oyulmuş resimli yazı, (hiyeroglif) vardır. Bu yazı, milattan önce 8. yüzyılda yazılmış olup geç Hitit dönemine aittir.



İlçede turizmin alt yapısı hemen hemen hiç yoktur. Turistik belgeli tesisin bulunmadığı Acıgöl'de belediye ruhsatlı ne yatak, ne de eglence merkezi vardır. İlçede aksamleyin bir yabancı yatmak için 20 kilometre uzaklıktaki il merkezine gitmek zorundadır. İlçede bulunan belli başlı turistik yöreler sunlardır: Acıgöl'ün merkezinde yeraltı şehri bulunmaktadır. Belediye tarafından gerekli ışıklandırma ve bakımı yapılan yeraltı sehri özellikle yaz aylarında yerli ve yabancı turistlerin uğrak yeri olmaktadır. Ayrıca ilçenin güneyinde Hititlerden kalma “Yazılı Kaya” Krater Gölü, Sünnetli Han bulunmaktadır. Karapınar yakınlarında çok ilginç bir yeraltı şehri bulunmaktadır. Ancak topraklarla kapalı olduğundan turizme açılmamıştır. Adı geçen yerden Acıgöl'e, oradan da İğdeli'ye yeraltından geçitler bulunmaktadır. Tatlarin kasabasında yeraltı şehri ve kilise bulunmakta, burası yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir.

KRATER GÖLÜ (ACIGÖL)

İlçenin 3 kilometre doğusunda Nevsehir-Aksaray karayolunun üzerinde olan Krater Gölü tabiat harikasıdır.
Acıgöl krater gölü, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 1396-20.03.1993 tarih ve sayılı kararı ile 1. derecede sit alanı ilan edilerek koruma altına alınmııştır.

YAZILIKAYA


Milattan Önce 800'lü yıllarda Kapadokya Bölgesinde geç Hitit Krallığı Kayseri, Nigde ve Nevsehir'i içine alan Tabal Krallığıi'dır.Bu döneme ait Gülsehir -Sivas'a (Gökçetoprak), Acıgöl -topada,


Hacıbektas Karaburna köyünde Hitit hiyeroglifi ile yazılmış kaya anıtlar bulunmaktadır. Hitit hiyeroglifi ile yazılmış bu kaya anıtların en önemlilerinden olan Topada, Nevsehir'in 25 kilometre batısındaki Acıgöl ilçesi yakınlarındadır. 8 satırlık yazıtta Kapadokya bölgesinin siyasi durumu anlatılmaktadır. Metnin kısa özeti şöyledir: “Ben, büyük Kral Tuwati'nin oğlu Wasusarma'yım. Parzuta şehrinde yedi büyük kral vardır. Bunlardan üçü Warpalawas, Kiakki ve Tuwata dost idiler. Ben kraliyet onurumla geldim. Bütün şehir, büyük süvari ve piyadeleriyle karsı geldi. Onlara karşı geldim. Kendi arazisinde Parzuta şehri karşı geldi. Şehir suları tahrip edildi. Kadinlarında.... Fakat büyükler sonra bana...

Beylerim Tanrılar Tarhu (Hava Tanrisi) Sarumma (Firtina Tanrisi Tesrub'un oglu) ve daha iki Tanrı, önümden giderek, bana yol gösterdiler. Kim bu tanrıları alırsa, bu tanrılar onun zürriyetini ve ülkesini elinden alsınlar. Bu kişiler kral da olsa, halktan biri de olsa onun zürriyetini ve evini yok etsinler.

HASAN BABA TÜRBESİ
Acıgöl'e bağlı Kozluca Köyü ile Yuva Köyü arasında yer alan Hasan Baba Türbesinin ne zaman yapıldığı tam olarak bilinmiyor. Ancak yapılan araştımalar sonucu 200-300 yıllık olduğu tahmin ediliyor



SÜNNETLİ HAN
Hoyratça yok edilen tarihimizin altın sahifelerinden bir Sünnetli Han şimdiki Çarsi Camii'nin yeri ancak, sorumsuz eller Sünnetli Han'ı yıkarak yerine cami yapmişlardır. Hanlar zinciri içerisinde(Avanos-Sari-Han-Til-Dolay Han, Aksaray-Alay Han ve Tepesi Delik Han) Sünnetli Han'dan hiçbir şey kalmamış Saruhan dışında diğerleri yıkık dökük ve bakımsızdır

Tatlarin Kilisesi ve Yeraltı Şehri



Nevşehir İli, Acıgöl İlçesi'ne 10 km. uzaklıktadır Tatlarin Kasabası'nın "Kale" olarak adlandırıldığı tepesinin yamacında yer alır. İki nefli, iki apsisli, beşik tonozlu olan kilisenin narteksi yıkılmıştır. Oldukça iyi korunmuş olan fresklerdeki sahneler bantlarla birbirinden ayrılmıştır. Zeminde koyu gri, tasvirlerde ise mor, hardal ve kırmızı renkler kullanılmıştır.
1991 yılında ziyarete açılan yeraltı şehri ise, mekânlarının büyüklüğü, erzak depolarının sayısının ve kiliselerin çokluğu nedeniyle askeri garnizon ya da manastır kompleksini akla getirir. Yeraltı şehri oldukça geniş alanlara yayılmış, ancak küçük bir kısmı temizlenebilmiştir. Halen iki katı gezilebilen yeraltı şehrinin en önemli özelliği diğer yeraltı şehirlerinde pek bulunamayan tuvalete sahip olmasıdır.
__________________


İLGİ ÇEKİCİ YERLER
MÜZELER : Nevşehir Müzesi Tel : (384) 213 14 47 Faks: (384) 212 43 38

Hacıbektaş Müzesi Adres: Nevşehir Cad. Hacıbektaş - Nevşehir Tel: (384) 441 30 22
Ürgüp Müzesi Adres: Kayseri Cad. No: 39 Ürgüp - Nevşehir Tel: (384) 341 40 82
ÖRENYERLERi : Nevşehir Müzesi
Zelve - Avanos - Aktepe
Çavuşin Kilisesi - Avanos - Çavuşin
Kaymaklı Yeraltı Şehri - Kaymaklı Kasabası
Derinkuyu Yeraltı Şehri - Derinkuyu
Açıksaray - Gülşehir
St. Jean Kilisesi - Gülşehir
Özkonak Yeraltı Şehri - Avanos - Özkonak Kasabası
Mazi Yeraltı Şehri - Ürgüp
Tatlaring Kilisesi - Acıgöl
Paşabağları - Avanos - Çavuşin
Ürgüp Müzesi
M. Paşa Kiliseleri - Ürgüp - Mustafapaşa
Pancarlı Kilisesi - Ürgüp - Mustafapaşa
Üzümlü Kilise ve Çev. - Ürgüp - Ortahisar
Hallaç Manastırı - Ürgüp - Ortahisar
Sete. Teodore Kilis. - Ürgüp - Yeşilöz
Hacı Bektaşi Veli Kültür Müzesi
Suluca Karahöyük - Hacıbektaş
İlicek Höyük - İlicek Köyü
Kayaaltı Höyük - Kayaaltı Köyü
Abdal Kalesi - Kızılöz Çiftliği
Kalehöyük - Karaburma
Avanos : Zelve, Çavuşin (Nicephorus Phocas) Kilisesi, Güllüdere (Aziz Agathangelus) Kilisesi, Özkonak Yeraltı Şehri
Ürgüp : Pembe Vadi, Kızılçukur, Mustafapaşa, Sarıhan, Halacdere, Fıratkan, Ortahisar,
Aziz Theodore (Tağar)Kilisesi, Pancarlık Kilisesi, Ala Kilise ve Kepez Kiliseleri,
Balkan Kiliseleri, Taşkınpaşa Cami, Kadı Kalesi, Temenni (Anıt Mezar ), Altıkapı,
Damsa Barajı
Hacıbektaş : Hacı Bektaş Veli Dergahı ve Külliyesi, Hacı Bektaş Veli Türbesi (Pir Evi)
Göreme
Göreme Tarihi Milli Parkı : Milli Park alanında ; batı ve güney yönünde Ankara-Adana karayolu, Aksaray 'dan Nevşehir'e ulaşan karayolu , doğu ve kuzeydoğudan Kayseri'den Ürgüp'e gelen karayolu ile ulaşılır.
Volkanik tüften oluşmuş ilgi çekici manzara yapısını oluşturan Peribacaları aynı zamanda Bizans kilise mimarisi ve dinsel sanat tarihini sergilemesi açısından başta görülmesi gerekli yerlerdendir.
Ayrıca Ürgüp , Avcılar, Uçhisar, Çavuşini ve Yeni Zelve yerleşimleri, Göreme yöresinin geçmişteki kültürüne uygun tarım ve köy (kırsal) hayatını yansıtan yerleşimler olması nedeniyle ziyaretçilerin ilgisini çekecek niteliktedir.
Mevcut Hizmetler ve Konaklama : Milli Parkın ziyaretçileri için en uygun dönemi 15 Mart-15 Kasım ayları arasındadır.
Milli Park içerisinde, hem doğal hem kültürel değerlerinin farklı bir yaklaşımla gezilebilmesi amacıyla tracking(yürüyüş)hatları belirlenmiştir.
Ziyaretçiler Milli Park içerisinde ve yakınındaki yerleşimlerindeki çok sayıdaki otel ve pansiyonlarda konaklanabilir..
Göreme Kiliseleri (İnanç Turizmi) :
Kurşunlu Cami (damat İbrahim Paşa Külliyesi-merkez)
Hacı Bektaş Veli Dergahı Ve Külliyesi (hacı Bektaş)
Dergah Ve Külliye (hacı Bektaş)
Hacı Bektaş Veli Türbesi (pir Evi-hacı Bektaş)
Tokalı Kilise (göreme)
Rahipler Ve Rahibeler Manastırı (göreme)
St. Basil Şapeli (göreme)
Elmalı Kilise (göreme)
Yılanlı Kilise (göreme)
Karanlık Kilise (göreme)
Çarıklı Kilise (göreme)
Aziz Barbara Şapeli (göreme)
Durmuş Kadir Kilisesi (göreme)
El-nazar Kilisesi (göreme)
Saklı Kilise (göreme)
Kılıçlar Kilisesi (göreme)
Meryem Ana Kilisesi (kılıçlar Kuşluk Kilisesi-göreme)
Aziz Eustathios Kilisesi (göreme)
Tatlarin Kilisesi (acıgöl)
Tağar Kilisesi (st. Theodora Kilisesi-ürgüp)
Ortodoks Kilisesi (derinkuyu)
Ihlara Vadisi : Aksaray'a 40 km. uzaklıktadır. Vadiye, Aksaray-Nevşehir karayolunun 11. km.sinden sapılarak gidilir. Hasandağı'ndan çıkan bazalt ve andezit yoğunluklu lavların soğumasıyla ortaya çıkan çatlaklar ve çökmeler kanyonu oluşturmuştur. Bu çatlaklardan yol bulan kanyonun bugünkü halini almasını sağlayan Melendiz Çayına ilk çağlarda Kapadokya ırmağı anlamına gelen 'Potamus Kapadukus" denilmekteydi. 14 km. uzunluğundaki vadi Ihlara'dan başlar, Selime'de son bulur. Vadinin yüksekliği yer yer 100-150 m.dir. Vadi boyunca kayalara oyulmuş sayısız barınaklar, mezarlar ve kiliseler bulunmaktadır.Bazı barınaklar ve kiliseler yeraltı şehirlerinde olduğu gibi birbirlerine tünellerle bağlantılıdır.
Derinkuyu : Nevşehir' in 29 km güneyinde bulunan yeraltı şehridir. 1966 yılında turizme açılmıştır. 4 km' lik bir alanda ve 8 katta 20 bin kişiyi barındırabilecek olan bu yer altı şehri düşman işgali sırasında ve gece hayatında kullanılmıştır.
Kaymaklı : Nevşehir' in 20 km güneyinde bulunan yeraltı şehridir. VII. - IX. yüzyıllar arasında arap saldırılarına karşı korunmak ve Hıristiyanlığın yayılmasına karşı engelleri önlemek için sığınak olarak yapılmıştır.
Mazı Yeraltı Şehri : Antik adı “Mataza olan Mazı Köyü, Ürgüp’ün 18 km güneyinde, Kaymaklı Yer altı Şehri’nin ise 10 km doğusundadır.Vadinin her iki dik yamaçlarında Erken Roma Dönemi’ne ait kaya mezarlıkları bulunmaktadır. Platoda ise çok sayıda Bizans Dönemi’ne ait mezarlar yer alır.
Cami ve Kiliseler : Kurşunlu Cami (damat İbrahim Paşa Külliyesi-merkez)
Hacı Bektaş Veli Dergahı Ve Külliyesi (hacı Bektaş), Dergah Ve Külliye (hacı Bektaş)
Hacı Bektaş Veli Türbesi (pir Evi-hacı Bektaş), Tokalı Kilise (göreme)
Rahipler Ve Rahibeler Manastırı (göreme), St. Basil Şapeli (göreme)
Elmalı Kilise (göreme), Yılanlı Kilise (göreme)
Karanlık Kilise (göreme), Çarıklı Kilise (göreme)
Aziz Barbara Şapeli (göreme), Durmuş Kadir Kilisesi (göreme)
El-nazar Kilisesi (göreme), Saklı Kilise (göreme)
Kılıçlar Kilisesi (göreme), Meryem Ana Kilisesi (kılıçlar Kuşluk Kilisesi-göreme)
Aziz Eustathios Kilisesi (göreme), Tatlarin Kilisesi (acıgöl)
Tağar Kilisesi (st. Theodora Kilisesi-ürgüp), Ortodoks Kilisesi (derinkuyu)
Termal : Kozaklı Termal Turizm Merkezi
Kuş Gözlem Alanı
Aladağlar'daki Kuş Türleri : Sakallı akbaba (5 çift), kızıl akbaba (10 çift), kaya kartalı (4 çift) ve urkeklik popülasyonlarıyla önemli kuş alanları statüsü kazanır.
KÜLTÜR MERKEZLERİ : Tiyatro, konferans gibi etkinliklere yönelik 184 kişilik Salon
480 m²'lik Sergi Salonu 480 m²'lik Kütüphane 690 m²'lik Müze
Yazışma Adresi: Hasan Emmi Türbesi Yanı 350 Evler Mah. No: 5 - Nevşehir
Tel: (384) 213 54 50 Faks: (384) 212 43 38
ÖNEMLi GÜNLER :
Mahalli Kutlama Günleri : Hacı Bektaş-ı Veli Anma Töreni Hacıbektaş 16-18 Ağustos
Atatürk'ün Hacıbektaş'a Gelişi Hacıbektaş 22-23 Aralık
Nevşehir'in İl Oluşunun Kutlanması Nevşehir 20 Temmuz
Festivaller : El Sanatları Uluslararası Avanos Turizm Festivali Avanos 18-20 Ağustos
Ürgüp Bağbozumu Festivali Ürgüp 3-5 veya 4-6 Ekim
Şarap Yarışması Ürgüp 2-6 Haziran
Şölenler : Türkmen Sofrası Şöleni 16-22 Eylül / NEVŞEHİR



Yüz Ölçümü: 5.467 km²
Nüfusu: 309.914
İl Trafik No.: 50
Alan Kodu: 0384
İlçeleri: Nevşehir (merkez)
Acıgöl
Avanos
Derinkuyu
Gülşehir
Hacıbektaş
Kozaklı
Ürgüp
Önemli Telefonları
Valilik: 213 39 05
Belediye: 213 10 30
Hastane: 212 32 00
Polis: 441 21 55
Jandarma: 311 20 14
Turizm Md.: 212 95 73
Turizm Dan. Md.: 213 36 59
Kültür Md.(Fax) : 213 42 60 : 213 70 45

__________________