Anlatımın İçeriğine Göre Yargılar:
1-Öznel ve Nesnel anlatım
Öznel Nesnel
Sübjektif Objektif
Kişisel Bilimsel
Kanıtlanamayan Kanıtlanabilen
Değişken Değişmeyen
Yoruma açık yoruma kapalı
Bağımlı Bağımsız


Öznel Anlatım
Doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişen doğruluğu tartışı> düşüncelerin anlatıldığı yargılara öznel yargı denir. Bu yargıların kullanıldığı anlatıma da öznel anlatım denir. Bu cümlelerde (yargılarda) bence ifadesi vardır.
 İzmirtarihi ve doğal güzellikleriyle eşsiz bir şehrimizdir.


 Şair söyleyiş güzelliğiyle türkü tadında bir şiir sunuyor bize.




 Konferansa katılanların saçma sapan fikirleri beni iyice sıkmıştı.


 Yazarsürükleyici anlatımı ve ilginç betimlemeleriyle okuyucuyu olayın içinde yaşatıyor.




 Çatık kaşlarıyaralı yüzüyle insanı ürküten bir havası vardı.




Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öznel bir değerlendirme (yargı) söz konusudur?
a) Romanda anlatılanlar Kurtuluş Savaşı yıllarında geçiyor.
b) Öyküdeki kişilerin dördü kadın üçü erkekti.
c) Romanın sonunda kahramanların hepsi ölüyor.
d) Kitaptaki ilk öykünün konusu köy yaş>ıdır.
e) Öykülerin anlatımında bir kurulukbir tekdüzelik görülüyor.
(1991 ÖSS) Cevap E


1) Evimin balkonundan arka bahçelere bakarak sonbaharı günü gününe izliyorum.2)Sonbahar bu yıl bana her zamankinden daha yakın geliyor.3)Ama yinede yazın üzerimdeki etkilerinden bir türlü sıyrılamıyorum.4)Sanki avucumdan birden bire kayıp gitti yaz.5)Adalar Denizi’nin bol yıldızlı gecelerinin tadına varamadan sonbahar geliverdi.
Bu parçadaki numaralamış cümlelerin hangisinde yazarın duygularına yer verilmemiştir ?
a) 1 b) 2 c) 3 d) 4 e) 5
(1997 ÖSS) Cevap A
Nesnel Anlatım
Doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişmeyen deney ve gözleme dayanan tarafsız yargılara nesnel yargı denir. Bu yargıların kullanıldığı anlatıma da nesnel anlatım denir. Nesnel yargılarda duygu ve izlenimlere yer verilmez.
 Filmde olaylar küçük bir kasabada geçiyor.


 Eser dört bölüm halinde sinemaya uyarlanmış.




 Turizm gelirleri geçen yıla oranla yüzde 5’lik bir artış göstermiştir.


 Aruz ölçüsüyle yazı> şiirde nazım birimi dörtlüktür.




 Dört perdede oluşan bu oyunda yazaraile bireyleri arasındaki sorunları anlatır.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinin anlatımı nesnel bir nitelik taşımaktadır?
a) Tiyatro sinemaya göre daha eğlencelidir
b) Deniz kenarında yaşamaya doyum olmaz.
c) Güneşin batışını izlemek insana mutluluk verir.
d) Kentlere göç edenlerin sayısı yıldan yıla artmakta.
e) Resim sergileri önemli bir sanat etkinliğidir .
(1988 ÖSS) Cevap D


2-Eleştiri olumlu olumsuz )
Bir eser ya da yazar hakkında olumlu ya da olumsuz fikir beyan etmeye eleştiri denir.bir cümlede bazen hem olumlu hem olumsuz eleştiri bir arada bulunabilir.
 Yahya Kemal’in şiiri beni tarihte doyumsuz bir yolculuğa çıkarıyor.


 Şimdiki yazarlarda değil bugün; bugün bile yok.




 Yazarın anlatımındaki renklilik ve coşku güzel ; ama konuyu yanlış belirlemiş bence.


1) Bu yapıt romantik romanın bütün özelliklerini taşımaktadır. 2) Romandaki olaylar bilinçli olarak seçilmiştir. 3) Romancı olayları istediği biçimde geliştirmek için rastlantılardan büyük ölçüde yararlanmıştır. 4) Olayları öyküleyişteki neden- sonuç kopukluğuna karşın kişilerin konuşmalarını yansıtmadaki başarısı romanın en güçlü yanlarından biridir. 5) kişiler kültür düzeylerine uygun biçimde konuşturulmuştur.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde sözü edilen yapıtın ‘’ hem olumlu hem olumsuz ’’ yönleri bir arada verilmiştir.
a ) 1 b) 2 c) 3 d) 4 e) 5
2002 öss cevap D


Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eleştiri söz konusu değildir?
a) Kitap okunduğunda yazarın ne yapacağını uzun uzadıya ölçüp biçen bunları bir tartımdan geçiren düzene koyan sanatçılardan olmadığı anlaşılıyor
b) Gençlik yıllarında çeşitli dergi ve gazetelerde yazdığı yazıları derleyip bunları yazılış tarihine göre sıralayarak kitap haline getiriyor
c) Konusunu günlük yaşamdan almasına karşın kullandığı dil ve anlatımındaki pürüzler yüzünden söyledikleri gereği gibi anlaşılmıyor.
d) Yüzeysel bilgilere dayanarak yaptığı ruhbilimsel çözümlemeleryapıtın dokusu içinde belirli bir işlev taşıyor
e) Çizmeye çalıştığı tarihsel ortamı ayrıntılarıyla yansıtmayışı yapıtın inandırıcılığını büyük ölçüde azaltıyor. Cevap B


3-Değerlendirme:
Belli bir konu eser veya sanatçı için yapı> yoruma denirBir cümlenin değerlendirme olması için ortada belli bir eser veya sanatçı olmalıdır.kuşkusuz değerlendirme subjektiftir.
 Yazarın bu romanında canlandırdığı karakter son derece inandırıcı.


 Şairin son şiiri beklenen ilgiyi görmedi.


Aşağıdaki cümlelerin hangisinde değerlendirme söz konusudur?
A) Kimi sanatçılar duygularını dile getirmek için kimileri de kusursuz eserler yaratmak için yazarlar.
b) Romancı gerçekleri düş gücüyle yeniden biçimlendiren kişidir.
c) Bir eserin değerinin konusundan çok üslubuna bağlı olduğunu her zaman söylerim.
d) Bu romandaki kişilerin birbirleriyle ilişkisi üzerine bir çok inceleme yapmıştır.
e) Bu eserde konu gerçek yaşamdan alınmışkişiler karakterlerine uygun biçimde konuşturulmuş
(1989 ÖSS) Cevap E
4-Öz eleştiri:
Bir kimsenin kendi davranışları hakkında yaptığı tenkitotokritiktir.öz eleştiri her zaman olumsuz olur.şayet kendinize yönelttiğiniz olumlu eleştiri övgüdür.
 Yazılarımdaki kadar gerçek hayatta da başarılı olsaydım eminim daha mutlu olurdum.


 Benim bu şiirimin üstüne şiir tanımam. (övgü)


Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişinin kendisine yönelik eleştirisi daha ağır basmaktadır.?
a) O yıllarda İstanbul’a göçenlerin sayısı arttıkça kenti sıkıcı bulur oradan kaçıp kurtulmanın yollarını arardım.
b) O yaşlarda kadınla erkeği karşı karşıya getiren filmleri çok severdim.
c) Sinema salonlarının loşluğunda koltuğa gömüldüm mü günlük sıkıntılardan sıyrılır hayallere dalardım.
d) Bugün artık hoşlanmadığım kaçma kovalama eylemleri üzerine kurulu romanları o günlerde severek okurdum.
e) O zamanlar içinde bulunduğum koşulları değerlendiremediğim için çok yakınımda olan mutluluğu göremez onu çok uzaklarda arardım.
1997 öss cevap E
5-Aşamalı durum (Anlatımı derecelendirme)
Bir olayındurumun kademeli olarak iyiye ya ad kötüye gittiğini bildiren cümlelerdir.bu tür cümlelerde ‘’ gitgide gittikçe günden güne her geçen gün günbegün zaman ilerledikçe …’’ gibi unsurlar bulunur.(birdenbire gerçekleşen durumlar aşama bildirmez.)
 Kadınher geçen gün biraz daha kötüleşiyor.


 Havalar gittikçe soğuyor.


 Bu çocuğun günden güne huyu değişiyor.


 Ülkemiz her geçen yıl biraz daha büyüyen ekonomisiyle gelecekte gelişmiş ülkeler seviyesine çıkacaktır.
“Sokaktan gelen gürültü gittikçe artıyor ürkütücü korku verici çığlıklara dönüşüyordu.”
Bu cümledeki eylemlerde görülen dereceleniş biçimi aşağıdakilerin hangisinde vardır?
a) Birçok konuda onlar gibi düşünüyor olaylar karşısında onlar gibi davranıyordu.
b) Kızdığı zaman gözü dünyayı görmeyen huysuz biri olurdu
c) Sorunlar vaktinde çözüm bulunmadığı için günden güne büyüyor çözülmesi güç bir hal alıyordu.
d) Genç kız dirseklerini masaya dayamış derin derin düşünüyordu.
e) Bu haberi duyunca üzüldü kimseye bir şey söylemeden sessizce odadan çıktı. (1990 ÖSS)Cevap C


6-Üslup Ve İçerik (Konu) Cümlesi
Bir yazar ya da eserin dil ve anlatım özelliklerine üslup denir.bir metne veya esere yönelttiğimiz nasıl anlatmış ? sorusuna dil ve anlatımla ilgili bir yanıt alıyorsak burada üslup vardır.
İçerik (konu); muhteva tema mevzu demektir.bu eser veya yazar neyi işliyor hangi konudan bahsediyor ? sorusu içeriği verir.
 Yazar yapıtında 1.Dünya Savaşı yıllarındaki insanların çektiği acıları gözler önüne serer.(Konu)


 Betimlemelerde sıfatlara sıkça yer veren sanatçı cümleleri uzun tutmuştur.(Uslup)




 RomandaBatı’nın yaş> tarzına özenen bir ailenin yavaş yavaş çöküşü anlatılır.(Konu)




 Şairinşiirlerinde oldukça az kullanı> sözcüklere ve deyimlere yer vermesi dikkati çeker.(Uslup)
1)Bu kitabın dört bölümü aslında birer uzun makale olarak düşünülmüş.2)Dördü de ayrı ayrı temaları işlemiş.3)Bu temalar: Osmanlı-Tük müziğinin öğretimi icra üslubumakamları ve bunların kuşaktan kuşağa aktarma yöntemleri... 4)Büt ün bunlarla geleneksel Osmanlı-Türk müziğinin çeşitli yönlerine ışık tutuluyor ve onun belirgin nitelikleri ortaya konuyor.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisi sözü edilen kitabın içeriğiyle ilgilidir.
a) 1 b) 2 c) 3 d) 4 e) 5
1996 ÖSS) (Cevap C)


Aşağıdaki cümlelerin hangisinde uslüpla ilgili bir özelliğe değinilmemiştir.?
a) Sağlam bir roman tekniğinin yanı sıra canlı en az sözcükle çok şey anlatmayı amaçlayanyoğun bir anlatımı var.
b) Şiirlerindeki okurun değişik duygularını etkileyen imgelerisıradan sözcüklerle yeni anlamlar yükleyerek oluştururdu.
c) Yapıtlarındaki karakterlerhalk arasından seçilmişzengin bir duygu dünyası olmayantek boyutlu kişilerdir.
d) Şiirleri oluştururken sözcükleri sıkı bir değerlendirmeden geçirerek kullanırdı.
e) Betimlemelerinde gözlem gücü ağır basan özentili ve coşkulu bir söyleyişten kaçınırdı.
(2004 ÖSS) Cevap C


7-Tanımlama:
Tanımlama ; bir kavramıbir durumu nitelik ve özellikleriyle belirleme işlevini gösterme ya da onu benzerlerinden ayırmaya tanımlama denir.bir kavrama veya bir varlığa yönelttiğimiz bu nedir? Sorusuna cevap alınan cümleler tanım cümleleridir.
 Roman olmuş ya da olabilecek olayların anlatıldığı uzun edebi eserlerdir.


 Cahillik ve bilgisizlik bir toplumu içten içe kemiren bir kuttur.




 Sanatsal yaratının temeli doğayı taklit etmek değil onu yeniden biçimlendirmektir.


Aşağıdakilerin hangisi bir tanım cümlesidir.?
a) Lirik şiir akıldan çok düş gücüne düşünceden çok duyguya yaslanır.
b) Lirik şiirde aşkın her türlü görünüşü bütün yönleriyle dile getirilir
c) Lirik şiirde şair sözcükleri seçerken onların ses ve görüntü gücünü göz önünde tutar
d) Lirik şiir duygularınçok etkili ve coşkulu bir biçimde dile getirildiği şiir türüdür.
e) Lirik şiirde yıllar yılı aşk ölümdin gibi belli temalar işlenmiştir.
(1990 ÖSS) Cevap D


8-Öneri (TavsiyeTeklif):
Bir sorunu çözmek herhangi bir konuda yol gösterip bilgi ve fikir vermek amacıyla öne sürülen görüşü düşünceyi ve teklifi içeren cümlelere öneri denir.
 Kitabın sonuna bir de kaynakça koysan iyi olur.


 Konuyu iyice anlamak istiyorsan önce tekrar et sonra bol bol soru çöz.


 Siyah eteğin üzerine mavi desenli gömleğini giyersen sana daha çok yakışır.
1) Bu şiirlerin tadına varabilmem için oldukça fazla çaba harcamam gerekti.2) Bunların bir yanı ne kadar açık ve yalınsa bir yanı da o kadar karmaşık ve yoğun.3) Bu noktada sanatçının öyküleriyle benzerlik görülüyor.4) Kitabın sonuna şiirlerin sezgisel dünyasını ortaya koyacak notların eklenmesi yararlı olabilir.5) Yine de sanatçının şiirlerinden bir demetin Türkçeye kazandırılması çok olumlu.
Yukarıdaki parçayı oluşturan cümlelerin hangisinde bir öneri söz konusudur?
a) 1 b) 2 c) 3 d) 4 e) 5
(1990 ÖSS) Cevap D


Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir öneri söz konusudur?
a) Planlarımızı değerlendirdiğimizde onun beklentilerimizi tümüyle karşılamadığını gördük.
b) Planınız güzel ; ama onun bizim amacımıza uygun olduğunu söyleyemeyiz.
c) Planınızı yeniden gözden geçirmenizin doğru olacağını düşünüyoruz.
d) Planınızın kolayca uygulanabilmesi için bazı yerlerde değişiklik yaptık.
e) Planınızın titiz bir çalışmanın ürünü olduğu belli ;ama biz daha farklı özellikler arıyorduk.
(1988 ÖSS) Cevap C


9-Varsayım (Hipotez)
Gerçekte olup olmayacağına bakılmaksızın bir olay ya da durumu bir süre için var kabul etmektir.bu cümlelerde genellikle “Diyelim Varsayalım ki tut kidüşün kifarz edelim ki’’ gibi bağlaçlar kullanılır.
 Büyük ikramiye sana çıktı diyelim. Ne yapardın?


 Tut ki puanın yetmedi ve üniversiteye giremedin.


 Şu anda kapının çalındığını ve oğlunun geldiğini farz edelim.
NOT: Varsayım ifade eden cümleler ihtimal cümleleriyle karıştırılmamalıdır.ihtimal cümlelerinde ‘’-e bilmek ‘’ eylemi bulunur.
 Bu soruyu o da çözebilir.


 Her an yağmur yağabilir.


 Sanırım onu sen de tanırsın.




Aşağıdaki cümlelerin hangisi bir varsayımı ifade etmektedir?
a) O çarşamba günü geziden dönebilir.
b) Diyelim ki bu olay gerçek değil.
c) İstediğini yeter ki sen çalış.
d) Belki onu sen de tanırsın.
e) Yarın akş> yemeğine onlar da gelebilir.
(1989 ÖSS) Cevap B