Jump to content
Sign in to follow this  
Melâl

Kadın Papa Joan Efsanesi

Recommended Posts

Kadin_Papa_Joan1_729140850.jpg&size=article_medium

 

Vatikan tarihi ilginç olaylar içeriyor. Siyasetle uğraşan, iktidar için kan döken ve aç insanlardan ordu kurarak Haçlı Seferleri'ni başlatan Papaların yanısıra, Katolik doktrini uyarınca kadınlarla ilişkiye girmeleri yasak olmasına rağmen aşklarıyla ve gayrımeşru çocuklarıyla tarihe geçmiş Papalar da vardır. Ama papalık tarihinin en ilginç, en gizemli olayı Kadın Papa Joan vakasır. Aslında vaka demek ne kadar doğru bilinmez çünkü Kilise ve Vatikan yetkilileri olayı kesinlikle reddediyor ve iddiaları yalanlıyor.

KADIN PAPA FİLMİ VATİKAN'I KIZDIRMIŞTI

 

Fakat tarihi gerçekler ve bilimsel araştırmalar konusunda sabıkalı geçmişi yüzünden bu konuda çoğu kimse Kilise otoritelerine inanmıyor. Öyle ki bu konuyla ilgili kitaplardan sonra Vatikan'ın tüm itirazlarına rağmen bir film dahi çekilmişti. 2009 yapımı Alman filmi Papa Joan (Pope Joan - Die Päpstin) vizyona girdiğinde Vatikan'ı çok kızdırmıştı.

 

Donna Woolfolk Cross'un romanından uyarlanan filmin hikayesi Vatikan Tarihinin resmi ağızlarca reddedilen tartışmalı konusunu içeriyordu: Almanya'da doğan ve İngiliz bir aileye evlatlık verilen genç kızın, Hristiyan misyonerlere katılmasıyla başlıyordu film. Rivayetlere göre oldukça zeki olan kız, kendisini John Anglicus ismiyle, erkek kılığında Benedictine Manasıtırına giriyor. Bir süre Yunanistan'da çalışan ve ardından Roma'ya gelerek Vatikan'da birçok kişiyi etkileyen genç kız, Papa 4. Leo'nun ölümünün ardından 853 yılında seçimle Papa'lık makamına getiriliyor. Yaklaşık 3 yıl kilisenin başında olan Papa'nın görevi ise kadın olmasının ortaya çıkmasıyla son bulur.

kadin_papa_joan_filmi_909149098.jpg

 

KİLİSE KADIN PAPA İDDİASINI YALANLIYOR

 

Katolik Kilisesi iddiayı başından beri yalanlıyor ve Kadın Papa vakasının, yaşadığı iddia edilen çağdaki hiç bir kaynakta bulunmadığını belirterek, hikayenin Protestan Kilisesi tarafından uydurulmuş bir efsane olduğunu savunuyor...

 

EFSANE Mİ GERÇEK Mİ?

 

Bir kadın papanın varlığı ilk kez yaklaşık Milattan Sonra 1250'de rahip Jean de Mally'in el yazmalarında kayda geçiriliyor. Protestanlık hareketini başladığı, Orta Çağ sonlarında ve Reform döneminde ise düzinelerce yazar konuyla ilgili pek çok yazıya imza atıyor. Bunlardan bazıları Fransiskan ve Dominikan rahipleri veya protestanlardı ve yazdıkları ciddiye alınıyordu. Yaklaşık 1265 yılında basılmasından sonra Avrupada yıllarca en çok satılan kitaplar arasında yer alan rahip Martin Polanus'un "Chronicon Pontificum et Imperatum" adlı kitabında da adı geçmekteydi. Adı konusunda da belirsizlik bulunan İngiliz Misyoner kızını yakınlarının ‘Gilberta' veya ‘Jutta' diye de çağırdığı rivayetler arasında yer alıyor.

 

"Leo' dan sonra Mainz' de doğan John Anglicus 2 yıl, 7 ay ve 4 gün papalık yapmış ve sonra Roma' da ölmüştür. Ondan sonra papalık bir ay kadar bir süre boş kalmıştır. John' un bir kadın (sağlıklı gerçek bir kadın) olduğu, bir kız olarak Atinaya gittiği, orada bazı hayranları tarafından erkek gibi giydirildiği iddia edilmektedir. Sonra çeşitli bilim alanlarında eğitim görmüştür, daha sonra Romaya gelerek, yüksek eğitim yapmıştır. Öğrenci ve dinleyicileri arasında büyük üstadlar vardı. Bilgisi ile şehir içinde sivrilmiş ve papalık için seçilmiştir. Papa olduğu sırada sevgilisi tarafından hamile bırakılmıştır. Doğumun olacağı kesin tarih ihmal edildiğinden, bir ayin esnasında St. Peter'den Lateran Katedraline giderken, Coloseum ile St. Clement kilisesi arasındaki "Via Sacra" (kutsal yol) denen bir dar bir yolda doğum yapmıştır. Ölümünden sonra (kimilerine göre o ve çocuğu hemen orada öldürülmüştür) aynı yere gömülmüştür. Buraya dikilen mezar taşında "Petre, Pater Patrum, Papisse Prodito Partum" (Baba, babaların babası, Kadın Papanın çocuk doğurma ihaneti) yazdığı ileri sürülmektedir. Papalar geleneksel ayinleri esnasında Romada yürürken daima bu noktada caddeden dönerler, bunun olaya duyulan nefretten dolayı yapıldığına inanılmaktadır. Adı, hem kadın cinsiyetinden, hem de olayın çirkinliğinden dolayı, papalar listesinde yer almamaktadır".

 

FRANSIZ MANASTIRLARINDA RESİMLENDİRİLDİ

Hikayeyi süsleyen ve 1350 tarihi civarında basılan "De Claris Mulieribus" kitabına dahi eden İtalyan humanisti Boccaccio, John Anglicus'a (Pope John VIII) ilk defa kadın ismi vermiştir (Giliberta). Kitabı 15. yyı da Fransız manastırlarında görkemli bir şekilde resimlendirilmiştir. Papa Joan' ın nasıl öldüğü konusunda çeşitli rivayetler mevcuttur: bazı yazarlar öfkeli kalabalık tarafından parçalandığını yazarlar, diğerleri ise Roma sokaklarında atlara bağlanarak sürüklendiğini söylerler. Petrarch (1304- 1376), taunlar bölümüne gönderme yaparak, Fransada üç gün gece ve gündüz suların kanlı aktığını ve ortalığı sekiz kanatlı ve keskin dişli çekirgelerin istila ettiğini yazmaktadır. Açık bir şekilde, kadın papa konusu afaroz nedenidir.

 

Bu fantastik öykülerin temeli nedir ? Bu soruya cevap vermede, bazı tarihi olaylar sırası yardımcı olabilir. 800 yılının Noel'inde, Papa Leo III, Charlemagne' i Romayı periyodik olarak saldıran Lombardlardan ve Roma aristokratlarını düşmanlarından koruduğu için Kutsal Roma İmparatoru olarak atamıştır. Fakat Charlemagne'nin 814 yılında ölümünden sonra, Papalık gittikçe güçlü ve dinsiz Roma İmparatorluğunun etkisi altında kalmaya başlamıştır. Bu çöküntünün varlığı çeşitli efsanelerin anlaşılmasının ana noktasıdır. Joan'ın papalığı Martin Polanus ve diğer tarihçilerin büyük bir kısmı tarafından Papa Leo IV (847- 855?) ile Benedict III (?855- 858) arasına konulmaktadır (Jean de Mailly ve diğer bazıları ise 1100 ler civarına yerleştirmektedir). Fakat bu beyanların hepsi de Joan' nın yaşadığı ileri sürülen tarihten çok sonra yazılmıştır ve çoğunda da 400 yıl kadar sonra. Kadın Papa'nın varlığı papalık yaptığı ileri sürülen tarihlerdeki özel mektuplar veya resmi yazışmaların hiç birinde geçmemektedir (ilginç olanı bu dönemler St. Cyril tarafından kiril alfabesinin geliştirildiği dönemlerdir ve bazen papalık yazışmalarında kullanılmıştır). O halde bu hikaye nasıl ortaya çıktı ?1200 civarlarında Fransiskan ve Dominikan yardım merkezleri, kilisenin zayıflığı ve çürümüşlüğü üzerine kurulmuştur (Fransikanların kötü durumu Umberto Eco'nin aynı yılları yansıtan "Gülün Adı" romanında hatırlatılmaktadır). Fakat bu zamanda, Papa Innocent III, dindar otoriteyi yeniden sağlamak için gayret gösteriyordu ve rahiplerinin kendi yolundan ayrılmasına izin vermiyordu. Dominikan ve Fransiskan rahipleri bağımsızlarını kazanmak için skandal hikayeler uyduruyorlardı. Efsanalerin ana esin kaynağıgüçlü bir dinsel ailenin kadınından gelmektedir: anaerkil Theodara sonradan Papa John X (914- 928) olan kendi sevgilisinin papalık için hazırlıyordu, fakat John X Theodora' kızı Marozia tarafından hapse atılınca, babası daha önce papa olan Sergius III den olan oğlu, aradaki iki papaya cinayet teşebbüsü yapıldıktan sonra Papa John XI ismiyle papa olmuştur.Efsanenin bir diğer kaynağı, tövbekar St. Pelagia öncü hikayelerinden türeyen erkek kılığında gezen kadın azizler şeklinde klasik Hristiyan geleneğinden gelmektedir. Böyle hikayelere örnek olarak, yaşantısı hakkında bazı bilgiler olan, bir otantik üçüncü yy. Roma şehidi olan St Eugania, uydurma azizeler olan Marina, Theodora, Margaret Reparata, Euphrosyne, Apollinara ve Anastasia Patricia verilebilir. Yaşamı çok iyi bilinen Azize Hildegund, gerçekten bir efsane yaşamış gibi görünmektedir: kadın olduğunun anşaldığı 1188 yılındaki ölümüne kadar bir manastırda erkek kılığında yaşamıştır. Tevrat, travestismi çok kötü olarak kabul ettiğinden, bu bir skandal durumu oluşturmaktadır ve bu sonradan giydiği erkek giysilerini çıkarmayı red ettiği için Joan of Arc' ın (Jan Dark) suçlanmasında kullanılmıştır.

AVİGNON SÜRGÜNÜ

Kadın Papa Joan efsanesinin ilk kaynağı ne olursa olsun, papalık içindeki karmaşa yüzyıllardır sürmektedir. Bir an, papalar otoritelerini değiştiren antipapalardan sakınmak amacıyla Avignon'a kaçmışlardır, bu dönem "Avignon Sürgünü" (1306- 1367) olarak bilinmektedir. 1571 civarında Martin Luther ve Protestan Reformu meydana gelmiş ve bir bütün olarak papalığa protestanlar tarafından yazılan ve skandalları canlı tutmaya yönelik yeni bir biçim getirmiştir.

 

Papa Joan' ın gerçekten yaşadıağına dair kesin bir delil var mıdır ? Üç meraklı konu ağırlık kazanmaktadır. Bunlardan birincisi, Siena katedralinin ortasında legal tüm papaların büstü bulunmaktadır. Johannes VIII ün büstü 1600 yılına kadar Leo IV ile Benedict III ün arasında durmaktaydı, bu tarihte Papa Clement VIII onun kaldrırılmasını emretmiş ve yerine Papa Zachary' inki hemen konmuştur. Bu bir saklama mıdır ?

 

İkinci, İtalya' da "La Sedia Gestatoria" denen ünlü porfiri koltuğun varlığıdır. Bu kırmızı mermer koltuk, şimdi Vatikan müzesindedir (Resim 4). Bir değer benzeri koltuk, Napolyon tarafından çalınmış ve rivayete göre Louvre (Luvr) müzesine konmuştur. Bu koltukların oturak yerleri oyuktu ve her ikisinin de 1099 (Paschall II ve 1513 (Leo X) arasında papaların atanma töreninde kullanıldığı bilinmektedir. Gerçek Papa Joan skandalının doğrudan etkisi olarak papa seçimlerinde cinsiyet tayinlerinde kullanıldığı dedikodusu yaygındır. Genç papaz temsilcisi konuşarak, koltuğun altındaki oyuktan papa adayısının genital bölgesini eller ve beklediğini bulunca gür bir sesle "Testiculos habet et bene pendentes" (onun sarkık testisleri var) diye bağırır. Buna diğer tümü cevap verir: "Habe ova noster papa" (Babamız erkek). Sonra neşe içinde papa seçiminin vaftiz törenine geçilir.

EFSANEYİ DESTEKLEYEN ÜÇÜNCÜ BULGU

 

Efsaneyi destekleyen bulguların üçüncü parçası, Papa alayının kendi evi olan Lateran Palace ile St.Peter arasında takip ettiği dolambaçlı yoldur. Bu yol hem Colesseumun hem de üçüncü yy. Mitraik tapınağının yerine yapılan güzel bir kilise olan St. Clement bazilicasını kapsar. Martin Polanuis tarafından yayılan Joan efsanesinin olduğu yıllarda resmi papalık ayinleri St. Clement ile Colesseum arasında doğrudan yolu Joan' ın doğurduğu yerden kaçınmak amacıyla dönerek başlarlardı. Dönüşün başladığı bu noktada caddede küçük bir kilise vardı ve resmi adı "Bakireler Şapeli" olmasına karşın, orada sonbaharda dolaşan yazarın farkettiği gibi popüler ismi "Kadın Papa Şapeli" dir.

 

Papa Joan hikayesi şüphesiz ki bir efsanedir. 9. yy da olan ve .beraberinde çağdaş hiç bir yazılı kayıt bulunmayan bu fantastik olay inanmak oldukça güçtür. Bu olasılık dışına rağmen, efsane söylenmeye devam etmekte ve günümüzde hala inanılmaktadır. Bu bayağı alayların ve kilisenin ciddi suçlamalarına yol açmaktadır: Bir kadın papa (tarih gerçeği söyler)/ yüksek alayda bir doğum oldu/ ve bir o... çocuğu doğdu/ o zamanlar Roma Babil o.... su diye isimlendiriliyordu.

 

Romantik hikaye ve drama dayanarak, hem trajedi hem de komedi bir feminist propaganda olarak kullanıldı ve "Pope Joan" ve "Tarot" gibi kağıt oyunlarındaki, baş rahibe kartı ilk defa 1400 lerde Bonifacio Bembo' daki Visconti- Sforza ailesi tarafından yapılan ünlü iskambil destesindeki Pope Joan ile idantifiye edilmişti.

 

Yazarın kayınbiraderi Kongre Kütüphanesindeki üç şef kütüpheneciden biridir ve yazar bu yazıyı hazırlarken Pope Joan hakkında yazılı her şeyi ona göndermişti. Yazar, Pope Joan hakkında yazılan yüzlerce yazıyı görünce hayrete düşmüştü (Resim 6). Yazılardan bazıları efsane hakkındaki deliller ayıklanarak yazılmıştır, fakat onun yaşam hikayeleri de vardır. 20. yy.da onun hakkında en azından 6 hikaye veya oyun yayımlanmıştır. Bunlardan Emmanuel Royidis tarafından yazılanı, çağdaş Yunan romanınının bir klasiğidir ve İngilizceye "Saygısızlık başeseri" olarak isimlendiren büyük romancı Lawrence Durrell tarafından çevrilmiştir. Kitap, Yunan Ortodoks Kilisesi tarafından yasaklanmış ve yazar afaroz edilmiştir. Harvard'ın en büyük sanat tarihçilerinden birisi olan A. Kingsley Porter' in yazdığı Pope Joan hakkındaki oyundaki tema "kişilerin günah işlerken düşündükleri" olarak isimlendirilmiştir. "Around the World in 80 days" (80 günde devrialem), Logan's run (Logan'ın kaçışı) ve "The Shoes of Fisherman" filmlerinin yönetmeni Michael Anderson, Liv Ullmann' ın baş rolünü oynadığı "Pope Joan" isimli bir film yapmıştır. Anderson tarihi olayların sırasını değiştirmiştir: Papa Charlemagne'ye papalık tacını giydirdikten sonra Charlemagne papalı hamile bırakır. Joseph Papp' ın son döneminde 1982 de New- Yorkda, Caryll Churchill, başarılı oyunu "Top Girls" de 5 kadın karakteri içine Pope Joan' ı dahil etmiştir. Papa Joan bir efsane ise bir medeniyet olarak yüzyıllar sonra neden ilginçliğini kaybetmemiştir ? Neden bazı kişiler onun hikayesinin gerçek olduğunu düşünmeye devam etmektedir ?Gerçekten de bir çok kişi tarafından kadın papa efsanesi sürdürülmüştür. Ama bunlardaki ortak özellik sağlıklı bir kadının erkek kılığına girerek papa olarak seçildiğidir.

 

Bununla birlikte Maria New ve arkadaşı bu noktadan sonra farklı bir yola girerek ilginç bir açıklamaya geçmektedir.

 

Biyolojik temele göre gerçek yazarın ileri sürdüğü olabilir. Yazar 9. yy da yaşıyor ise bir erkeğin papa Joan olarak isimlendirileceğini bilmektedir. Bu kişi yazarın hastası olacaktır, çünkü bir gün onun karısı olan bir hemşire yazara gelip: "Dr. New, benim kocam konjenital sürrenal hiperplazisi ve o kadın psödohermafroditi" diyecektir. Onlar 10 yıllık evlidir. Bunu neden düşünmüştür ? Kadın şunu der: Kocam her ay penisinden kanıyor". Hasta gerçekte tüm yaşamı boyunca bir erkek gibi yaşayan bir 21- hidroksilaz defektli kadındır. Evlenmeden önce bir çok kadın aşığı olmuştur. Eşi seksüel ilişkilerinde tamamen tatmin olmaktadır. Fakat aylık kanamalar göstermektedir. Olasılıkla, hiç tedavi görmemesine rağmen menses kanamaları olmakadır. Yazar, siklik menses kanamaları olan bu kişinin bir kadın olarak doğurgan olmasının olası olduğunu düşünmektedir.

 

Efsanenin endokrinolojik temeli Papa Joan' ın tanınabilir bir sendromu olduğudur: klasik 21 hidroksilaz eksikliği. Joan' ın hikayesinin medikal perspektivi Papa John VIII ün homoseksüel ilişkileri bulunan bir kadın psödohermafroditi olduğu, hamile kaldığı ve bir çocuk doğurduğudur.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...