Jump to content
Sign in to follow this  
Melâl

Yeni Türk Şiiri Nazım Biçimleri

Recommended Posts

Türk edebiyatında görülen yeni nazım biçimleri ya Batı edebiyatından aktarılmış ya da şairlerimizce bulunmuştur. Türk edebiyatında ilk kez kullanılan sone, terzarima ve triyole gibi biçimler bizim için yenidir ancak Batı’da çok eski geçmişleri vardır. Yeni Türk şiirimizdeki en önemli yenilik, anlam birliği­dir. Halk edebiyatındaki nazım birimi dörtlük, Divan ede­biyatındaki beyttir. Çağdaş şairler in yazdıkları şiirlerdeki nazım birimi ise dizedir ve artık cümle bir dizede bitmek zorunda değildir. Bu bölümde fazla ayrıntıya girmeden klasik na­zım biçimlerinden terza-rima ve sone, daha sonra da serbest müstezat ve serbest nazım üzerinde duracağız.

 

Yeni Türk Edebiyatı Nazım Biçimleri:

 

1. Terza-Rima

2. Sone

3. Triyole

4. Serbest Müstezat

5. Serbest Nazım

 

Şimdi bunları ayrıntılı olarak ele alalım:

 

Terza Rima

 

 

Üçer dizelik bentlerle kurulur. Edebiyatımızda bu biçimi ilk kez Servet-i Fünun döne­minde Tevfik Fikret denemişse de, terza rima yay­gınlık kazanamamıştır. İtalyan edebi­yatından alınmıştır. Dante, “İlahi Komedya” adlı yapıtını bu biçimde yazmıştır. Uyaklanışı (aba/ bcb/ ccc/ ded/ e) biçimindedir.

 

 

 

GİZ

 

Bu kadar uzak mıydı

Git git bitmiyor yol

Görünmüyor dağın ardı

 

Oysa bilmem kaç yıl ,

Bu yollardan yürünmüş

Şimdi sanki bir masal

 

Bu dilsiz dağ ve taş

Nerde saklar kuşları

Hangi gizle sarmaş dolaş

 

Anlamak zor susuştan.

 

AHMET TELLİ

 

Sone

 

 

Bu tür edebiyatımızda ilk kez Servet-i Fünun sanatçılarınca kullanılmıştır. İtalyan edebiyatından diğer batı edebiyatının tamamına yayılmıştır. Sonenin uyak düzeni (abba/ abba/ ccd/ ede) biçimin­dedir. Görüldüğü gibi, İki dörtlük ve iki üçlükten oluşur. On dört dizelik nazım biçimidir.

 

 

SONE

 

Kırlardayım, yalnız ve düşünceli;

Yürüyorum, yavaş, ölçülü, ağır;

Kumlarda belki insan İzi vardır,

Üstlerine basmadan yürümeli.

 

Kimseler bilmesin diye halimi,

Kendim kendisini böyle savunur;

Dışımdan içimin hali okunur,

içim alev alev içim besbelli.

 

insanlara karşı kapanıyorum;

Kıyılara, onnanlara, dağlara

Hayatımı gizli tutamıyorum.

 

Amor’un benimle, benim onunla

Döğüşmeden, çekişmeden sonunda

Gideceğim bir yer bulamıyorum.

 

Cevdet Kudret

 

 

Triyole

 

 

10 dizeli bir nazım biçimidir. Önce iki dizeli bölüm, sonra dörder dizeli iki bölüm yazılarak oluşturulur. Birinci bölüm ilk dizesi birinci dörtlüğün sonunda, yine birinci bölümin ikinci dizesi ikinci dörtlüğün sonunda tekrar edilir. Dört dizeli bölümlerde, eklenen dizelerin ilk üç dize ile anlam bütünlüğü sağlaması gerekir. Uyak şeması şu şekildedir: Ab aaaa bbbb.

 

Serbest Müstezat

 

 

Serbest müstezat, aruz ve hece ölçüsünün değişik kalıplarıyla yazılabilir. Aynı şiirin İçinde de farklı kalıplar kullanılabilir. Uyaklanışında da kesin kurallar yoktur. Bu, sanatçının isteğine bağlıdır. Uzun ve kısa dizeler, bazen düzenli bir biçimde, bazen de düzensiz biçimde sıralanır. Serbest müstezat biçimi, Divan edebiyatındaki müstezatın gelişmiş biçimi değildir. Edebiyatımıza Batı edebiyatından geçmiştir. Servet-i Fünun Edebiyatı ve Fecr-i Ati edebiyatı sanatçılarınca kullanılmıştır. Bu biçim, sonradan gelişecek olan özgür şiirin öncüsü olmuştur.

 

Serbest Nazım

 

 

Şiirde hece ölçüsü ya da aruz ölçüsü kullanılmadan yazılan şiirlere denir. Uyağın kullanılıp kullanılmaması, dizelerin uzunluğu ve kısalığı, şiirin belli bölümlere ayrılıp ayrılmaması şairin isteğine bağlıdır. Serbest nazımda, şiirin dış ahenk öğeleri olan ölçü ve uyak bir kenara itildiğinden sözcüklerin uyumuna dayalı olan iç ahenk önem kazanmıştır. Türk edebiyatında bu şiirin İlk örneklerini Nazım Hikmet vermiştir. Serbest nazım, 20. yüzyılda yaygınlık kazanmıştır.

 

Serbest Nazım Örneği:

 

DAVET

Dörtnala gelip Uzak Asya’dan

Akdeniz’e bir kısrak başı gibi uzanan

bu memleket bizim

Bilekler kan içinde, dişler kenetli, ayaklar

çıplak ve ipek bir halıya benzeyen toprak

bu cehennem, bu cennet

bizim Kapansın el kapıları bir daha

açılmasın Yok edin insanın insana

kulluğunu

bu davet bizim

Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür

ve bir orman gibi kardeşçesine

bu hasret bizim

Nazım Hikmet

 

 

 

 

 

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...