Jump to content
Sign in to follow this  
İη¢ιѕєℓ

16. Yüzyıl: Fetihnameler Çağı

Recommended Posts

Fetihnâme, genellikle şairlerin Osmanlı ordusu tarafından gerçekleştirilen fetihleri anlattıkları mesnevileri anlamında kullanılmıştır. Ayrıca, fethedilen yerleri haber veren mektuplar ve fermanlar da fetihnâme olarak bilinmektedir.

 

 

16. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin başta Yavuz Sultan Selim ve Kanûnî Sultan Süleyman olmak üzere padişahlar önderliğinde yapılan seferler ve gerçekleştirilen fetihler birçok şairin ilgisini çekmiş; böylece fetihnâmeler ortaya çıkmıştır. Fetihler gibi şairlerin de çok olması, 16. yüzyılda fetihnâmelerin dikkat çekici biçimde artmasında etkili olmuştur. Diğer taraftan başta İstanbul olmak üzere Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan itibaren hâkim olan fetih ruhunun bu yüzyılda daha güçlü biçimde bütün Osmanlı coğrafyasına yayılmış olması da fetihnâmelerin artmasını sağlamıştır.

 

 

Zira şairler, yazdıkları fetihnâmeleriyle bir yandan padişahların ve devlet yöneticilerinin ilgisini çekiyorlar, bir yandan da fetih coşkusuna ortak oluyorlardı. Bunun yanında birçok şair tarafından, kasidelerin nesîb kısımlarında, gerçekleştirilen fetihlerin anlatıldığı fethiyyeler de vardır. Bu arada bir fetihten ziyade bir gazâyı anlatan gazânâmelerle (gazâvâtnâmeler) ve düşmanın yenilgisiyle sonuçlanmış savaşları anlatan zafernâmeleri de fetihnâmelerle benzer bir çerçevede değerlendirmek mümkündür.

 

 

Ayrıca Yavuz Sultan Selim’in seferlerini, savaşlarını ve mücadelelerini anlatan ve sayıları 20 civarındaki Selimnâmelerle, Kanûnî Sultan Süleyman’ın şahsı etrafında oluşturulan ve sayıları 50’ye yaklaşan Süleymannâmeler de 16. yüzyılın fetih ruhunu yansıtan eserler arasında dikkat çekmektedir. Lâmi‘î Çelebi’nin Fetihnâme-i Kal‘a-i Moton, Âgehî’nin Fetihnâme-i Kal‘a-i Sigetvar adlı mesnevileri, 16. yüzyıl fetihnâmelerindendir.

 

 

 

 

 

Bu dönemde yazılan fetihnâmelerden Merâhî’nin Fetihnâme-i Sefer-i Sigetvar adlı eseri, Kânûnî’nin son seferinde Zigetvar’ın fethini anlatır. Enîsü’l-guzât (Fütûhî Hüseyin Çelebi) ise 1526 tarihli Macaristan seferini anlatmaktadır. 300’ün üzerinde beyit sayısı bulunan Üngürüs Fetihnâmesi (Bahârî) de Macaristan seferini anlatmaktadır. Hâkî Efendi, yaklaşık 6.000 beyitlik bir eser olan Süleymannâme’sinde, Erivan ve Nahcivan seferlerini anlatmaktadır.

 

 

Mahremî de Süleymannâme’sinde Kanûnî’nin Bağdad seferine kadarki fetihlerini anlatır.

 

 

Nişancı Celâlzâde Mustafa Çelebi=Koca Nişancı, İshak Çelebi, Keşfî, İdrîs-i Bitlîsî, Kemal Paşazâde, Şükrî, Sücûdî, Şîrî, Edâyî, Hoca Sadeddîn, Çerkesler Kâtibi Yûsuf bu dönemde yaşamış Selimnâme sahiplerindendir. Mustafa Bostan Çelebi, Kara Çelebizâde Abdülazîz, Ferdî, Şemsî Ahmed, Ramazan, Nev‘î, Hâletî, Eyyûbî, Hadîdî, Gubârî ise 16. yüzyılın Süleymannâme sahipleri arasında yer almaktadır.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...