Jump to content
Sign in to follow this  
İη¢ιѕєℓ

Gazel/Zâtî

Recommended Posts

Nikâbın açtı tâ ol meh cemâli âfitâbından

Serâser on sekiz bin âlemi pür kıldı tâbından

 

 

Sanır kardeşleri çâha bıraktı Yûsufu ol höd

Görüp seyrinde ol mâhı yere geçti hicâbından

 

 

Serâser bu dokuz eflâk onun mihriyle raks eyler

Zemîn ser-mest olup yatar onun aşkı şarâbından

 

 

Gönüller açılır gûş eyleyelden fasl olur gussa

Ne dem feth-i kelâm olsa kitâb-ı hüsnü bâbından

 

 

İlâhî! Zâtîyi haşr eyle onunla kıyâmette

Kıyâmet eyle hâlin kurtarıp tamu azâbında

 

 

 

 

GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE

 

 

1. O ay (gibi olan güzel) güneşi andıran güzelliği­ni örten örtüyü kaldırınca on sekiz bin âlemi baştan başa ışığıyla doldurdu (aydınlattı).

On sekiz bin âlem eski kültürde bu yaşadığımız dünya ile birlikte Allahu teâla’nın yaratmış olduğu bütün âlemlerin sayısını kinaye yoluyla veren bir ifadedir.

 

 

2. Kardeşleri Yusuf Peygamberi kuyuya bırak­tıklarını sanırlar. Halbuki Yusuf Peygamber, o ay yüzlü güzeli rüyasında görünce utancından yere geçmişti.

Yusuf Peygamber güzelliğin sembolü olmasına rağmen Peygamberimiz Hz. Muhammed’i rüyasında gö­rünce onun güzelliği yanında kendi güzelliğinden utanıp kuyuya girmiştir, denilmektedir.

 

 

3. Bu dokuz feleğin hepsi onun aşkıyla dönmekte, dans etmektedirler. Yeryüzü de onun şarabı andıran aşkı­nın tesiriyle sarhoş olmuş ve kendinden geçerek yatmak­tadır.

Dokuz felek; Ay, Utarid, Zühre, Güneş, Merih, Müşteri, Zuhal, burçlar göğü ve atlas göğüdür. Bunlar iç içe geçmiş soğan zarları gibidir ve hareket halinde olup dönmektedirler. Şair bunların aşk dolayısıyla raks ettikle­rini söylemektedir.

 

 

 

 

 

 

4. Ne zaman onun güzelliği kitabının bir konu­sundan söz açılsa, dinleyenlerin derdi gider ve gönülleri açılıp neşelenir

Şair, Peygamberimizin güzelliğini bir kitaba ben­zetmiş ve kitapla ilgili fasıl, feth-i kelam, kitab ve bab kelimelerini bu beyitte toplamıştır. Onun güzelliğine dair söz açıldığında dinleyenlerin kederleri ve tasalarının gitti­ğini söylemektedir.

 

 

5. Ey Rabbim! Kıyamette Zatî’yi onunla birlikte haşr et, cehennem azabından kurtar, halini düzelt.

Bu şiir de Fuzuli’nin Su Kasidesi gibi Hz. Pey­gamber’in övgüsünü konu almaktadır.

 

 

II. GAZEL

 

 

Seni ağyâr ile gördüm bu gün gâyet âr ettim

Gel ey hûnî beni öldür ölümü ihtiyâr ettim

 

 

Kara zülfün görüp akl u karâr u sabrı dağıttım

Kamu yârânı yanımdan dirîgâ târumâr ettim

 

 

Eyâ meh sâkî-i mihrim elime bir ayağ sundu

Bu nakd-i aklı germ oldum ayağına nisâr ettim

 

 

Sabâya sorasın dem dem deminden ben hevâdânn

Esen kal pâdişâhım ben kulun terk-i diyâr ettim

 

 

Demâdem yana yana okusunlar derd ile Zâtî

Bu şi’r-i sûznâki ehl-i derde armağan

 

 

 

 

GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE

 

 

1. Bu gün seni başkalarıyla gördüm, çok utandım. Gel ey kan dökücü beni öldür, artık ben ölümü seçtim.

2. Senin siyah saçlarını görünce aklım, sabrım, ka­rarım kalmadı, kendimi kaybettim ve ne yazık ki bütün dostları yanımdan uzaklaştırdım.

3. Ay gibi güzel! Güneşi andıran saki elime bir ka­deh sundu. Şevke gelip akıl parasını onun ayaklarına saç­tım.

Ayak kelimesi beyitte iki defa geçmekle birlikte ilk geçtiği yerde kadeh anlamındadır.

 

 

 

 

 

 

4. Ben âşığın halini zaman zaman sabâ rüzgârına sor. Sen esen kal (güzeller güzeli) sultanım! Ben kulun artık bu yerleri bırakıp gidiyorum.

Sabâ rüzgârı, gün doğusundan tatlı tatlı esen, güze kokularla sevgiliden haber getiren rüzgârdır. Saba rüzgârı burada sevgili ile âşık arasında haber getirip götürme özel­liği ile yer almıştır.

 

 

Zâtî, bu yakıcı şiiri aşk derdine uğrayan âşıklara armağan ettim. Her zaman yana yana dert ile okusunlar

 

 

 

 

 

 

 

Prof.Dr. M.A. Y. SARAÇ DİVAN EDEBİYATI ŞİİRİNDEN SEÇMELER

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...