Jump to content
Sign in to follow this  
Melâl

Türkler ve Kutsal Ağaç Kültü

Recommended Posts

22_04_2014_19_31_09_144638.JPG

 

Ağaçların yok edildiği bir dönemde satın aldığım bir kitaptan yaptığım bir alıntı olan bu yazıda aslında Atalarımızın ağaca olan saygısını hatırlatmak ve paylaşmak istedim.

Yazının içinde bolca geçen kut kelimesi 1. Devlet idaresinde güç, yaratıcılık ve yetki bakımından sahip olunan üstün güç.2. Mutluluk.3. İlahi bir kaynaktan gelen rahmet, bereket.anlamlarına gelir. KUT’SAL kelimesinin köklerindendir.

 

Türkün dünyayı algılayışının merkezinde, üç alemi birbirine bağlayan, dünya düzeninin teminatı olan ve her biri ayrı bir anlama sahip olan ağaç vardır. Kozmik düzeni sağlayan ağaçlar, bütün Türk dünyasının ortak sembolleridir. Kutsal kabul edilen ağaçların başında da kayın, çam, dağ servisi- sedir, ardıç ve çınar gelmektedir.

Gelenekte bu ağaçların evlere yakın yerlere dikilmeleri hoş karşılanmamış, ayak altında, kirli yerlerde bulunmaları tabiatlarına aykırı görülmüştür. Eğer, bu kurallar ihlal edilirse, bunu yapan kişilerin mutlaka cezalandırılacaklarına inanılmaktadır.

Evi, obayı temsil eden ağaçların ruh taşıdığı, bereket getirdiği, mutluluğun teminatı olduğuna inanılmaktadır.

Çınar, söğüt, ıhlamur, ekşi nar, iğlek, dut ve turunç evin ağaçlarıdır. İğde ve dikenli ağaçlar ve çalılar ise kötü ruhlardan korunmak için evin bahçesine dikilmektedir.

Türklerin kutsal kabul ettiği ağaçlar; ‘’ meyvesiz, ulu, açık renkli, gölgeli ve kaba’’dır. Kutsal kabul edilen alıç, muşmula, iğlek, dut, ahlat, karaağaç, dağdağan, sığla, menengiç, orman elması gibi meyveli ağaçlar ise, köken ve dölleyici vasıflarıyla kut kazanmaktadır.

KAYIN; kayın adıyla bilinen ağaç çeşitleri: Akağaç, huş ve çeşitleridir.

Türk kültüründe en önemli ağaç kayındır. Onun Tanrı’nın ağacı olduğuna inanılır. Kayın, iyi ve koruyucu ruhların yeryüzüne inme yoludur.Bu yüzden kayın ağaçlarının bulundukları yerlerde insanların içine ferahlık- içtenlik doldurur, rahatlatır, sevindirir, iyileştirir, iyiliğe yönlendirir. Türkün anlayışına göre, kayına kadınların, anaların ana kutları* sinmiştir. Onun için kayını kesmek yasaktır.

ÇAM

Anadolu’da ‘’ Dağların kadısı katran, müftüsü çamdır’’ diye bir söz vardır. Anadolu’da dibinde evliyalar yatan ‘’ Evliya Şam( Çam) ların’’ huzurunda yağmur duası edilir, kurban kesilip pilav pişirilip, yenilir. Kozalaklarını alıp evine götürenlerin başlarına garip işler geleceğine inanılır.

Akçam olarak bildiğimiz köknar, bir inanca göre ruhu olan bir ağaçtır. Köknar içinde fırtınayı barındırır. Karaçam, ateşi içinde barındıran bir ağaçtır. Dünyanın kutu karaçama siner. Bunun için karaçama dokunmak yasaktır. Karaçama erkeğin ana kutu siner. Karaçam, her şeye direk ve koruyucu çit olarak tayin edilmiştir.

Kızılçam erkeğin sembolüdür. O, yaratılışın başında insanla birlikte yaratılmıştır. Yerle çok kuvvetli bağlantıları olan bir ağaçtır. Karaçamın kutu, insanları dayanıklı ve sabırlı kılar.

KAVAK AĞACI

Düzgünlüğü, uzunluğu ve bütünlüğü ile kültürümüzde önemli bir yere sahiptir. Kavak ağacının sıfatlarından biri ‘’ evliyadır’’. Evliya kavak- evliya tirek çocuğu olmayanların dibinde oturup dua ettiği yerlerden biridir. Kutlu kavak ağaçları Tanrı’ya yakarış yeridir. Buraları, Hızır’ın göründüğü ve kutlu kişilere Tanrı kelamı öğrettiği yerdir. Kavak, ölüm ve dirilme sembolüdür. Kavağın kuruması, devrilmesi, kutun gitmesi ve ölümün; tekrar yeşermesi ise giden kutun geri gelmesi ve yeniden dirilmesinin sembolüdür.

ARDIÇ

Ardıç, kozalaklı, güzel kokulu, yapraklarını kışın da dökmeyen, yuvarlak, kara yemişleri ilaç olarak kullanılan bir ağaçtır. Ardıç bütün Türk dünyasında sevilen ve saygı duyulan bir ağaçtır. Yakutların ataları ardıcın Tanrısal, sihirli bir gücünün olduğuna inanmışlardır. Ev, bahçe, ağıl gibi yerleri ardıç tütsüsüyle tütsülediklerini anlatılmaktadır.

ÇINAR

Devleti; ‘’ kökü, gövdesi, dalları sağlam, güzel yapraklı bir ağaç’’ olarak gören Türk düşüncesi , Anadolu’ya gelindiğinde bu düşüncesinin formunu çınar ağacında bulmuştur. Çınarla devlet arasında bir bağ kurulduğu gibi, çınarla çocuk arasında da bir bağ söz konusudur. Çocukların uzun ömürlü ve dallı budaklı olması, nesillerin kıyamete kadar devam etmesi için aileler yeni doğan çocukları adına çınar dikerlerdi. Çınar doğumun sembolüdür.

DAĞ SERVİSİ- SEDİR

Sekiz yüzü geçen yaşları, kırk metreyi aşan boylarıyla sedir, Altaylıların da dediği gibi, ‘’ Tanrı’ya dua edilecek’’dir. Altay boylarında sedir ağacına ‘’ yürük’’ demektedirler. Bu da ‘’ yürek ‘’ anlamına gelmektedir. Ağaçların en kutsalı Sedir ağacıdır.

DUT

Türk dünya görüşüne göre evin temeli atılmadan önce dut ağacı dikilir. Evin saadeti, mutluluğu, bekası ve bereketinin sembolüdür.

SÖĞÜT

Kültürümüzde önemli bir yeri olan söğüt, yiğitlerin gölgesinde oturdukları, çadır diktikleri kutlu ağaçlardandır. Söğüt evin, obanın, çadırın önündeki ağaçtır. Ailenin her müşkülünün halledeceğine, işleri yoluna koyacağına, yaşlılık dönemlerinde onları perişan etmeyeceğine inanılmaktadır. Söğüdün kutu insana girdiğinde insan, çok duygulu, çocuk sever ve evcimen olur.

ELMA

Elma, erkek çocuğun sembolüdür, murattır. O yüzden düğünlerde, ‘’ göğe ulaşan’’ düğün bayrağının tepesine elma takılır. Elma, soyun devamı dileğinin Tanrı’ya iletilmesidir. Elma ayrıca güzellik sembolü olarak da kullanılır.

* bu yazı Pervin Ergun tarafından yazılan Ağaç Kültü adlı kitaptan alıntıdır.

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Ilgi ve keyifle okudum.Ağaçların ruhaniyetine inanan biri olarak bu kitabı da edinmeliyim

teşekkürler

Share this post


Link to post
Share on other sites

Cam agaci suslemenin eski Turk geleneklerine ait oldugunu okumustum bir yerde. Agac,doga ana cok onemliymis eski kulturumuzde. Kerpic koy evlerinin direkleri kavak agacindan olur genelde, Osmanlinin ilk zamanlarinin motiflerinde cinar agaci kullanilir, elmanin ailenin devami olduguna inanilir vs. Aslinda bir kisim inanis hala devam ediyor kulturumuzde ama biz bunlarin atalarimizdan kalma bir orf,adet oldugunu bilmiyoruz. Keske atalarimiz kadar onem verseymisiz dogaya, simdi avm yapmak icin agac kesiyoruz.

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Bir de, bir büyüğümden zeytin ağacına sarılıp dilek dilemem söylenmişti nerede görsem sarılırım zeytin e

  • Like 2

Share this post


Link to post
Share on other sites
Bir de, bir büyüğümden zeytin ağacına sarılıp dilek dilemem söylenmişti nerede görsem sarılırım zeytin e

 

Aa bunu hic duymadim cok ilgincmis :) bizim burada her yer zeytinagaci. Konu komsu napiyo bu kiz diyecek ama olsun ben de sarilacagim bundan sonra zeytine :)

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...