Jump to content
Sign in to follow this  
Melâl

Hâfız-ı Şîrâzî

Recommended Posts

Büyük İslâm şâiri. Adı Şemseddîn Muhammed bin Kemâleddîn’dir. 1320 (H. 720) senesinde Şiraz’ın Şeyyadan mahallesinde doğdu. Küçük yaşta babasını kaybeden Hâfız-ı Şîrâzî, hem ailesinin geçimini te’min etti, hem de ilim tahsil etti. Kur’ân-ı kerîmi ezberledi ve çeşitli kıraatlere göre okumayı öğrendi. Tefsîr ve gramer ilmiyle de meşgul oldu ve bu hususta bâzı eserleri inceledi. Allâme Seyyid Şerîf Cürcânî, Şah Nûreddîn Nîmetullah-ı Velî ve Şeyh Zeynüddîn-i Hafî gibi meşhûr âlimlerden istifâde etti. Kelâm ve fen ilimlerinden bahseden meşhûr Mevâkıf adlı eseri çok iyi bir şekilde inceleyip, medrese tahsilini tamamladı. Fevkalâde ilmine rağmen Hâfız-ı Şîrâzî, daha çok şiirleri ile meşhûr oldu.

Bu büyük İslâm şâiri, doğduğu yer olan ve şiirlerinde çok medhettiği Şiraz’da 1389 (H. 791) senesinde vefat etti ve oraya defn edildi. Daha sonra Şiraz’ı ele geçiren Sultan Ebü’l-Kâsım Bahadır’ın veziri Muhammed Muammâi tarafından, kabri üzerine mükemmel bir türbe yaptırılmıştır.

Hâfız-ı Şîrâzî’nin yazdığı şiirler, Seyyid Kasım Enver tarafından toplanmış ve sonradan dîvân hâlinde basılmıştır. Şiirleri gazel türünde sâde olup, daha çok dervişane, âşıkane ve tasavvufîdir. Şiirlerinde Allahü teâlâya, Peygamber efendimize, evliyaya ve İslâmiyet’e karşı duyduğu derin muhabbet ve sevgiyi halisane bir dil ile anlatmıştır. Hâfız-ı Şîrâzî her kelimeye ayrı bir can veren nâdir sanatkârlardandır. O, mecaz ile hakikati birbirine o kadar yaklaştırmıştır ki, insan, şiirlerini okurken birinden diğerine geçtiğini hissetmez.

İran gazel türünün en güzel örnekleri Hâfız-ı Şîrâzî’de görülür. Gazelleri konu bütünlüğü içinde yazılmıştır. Dili yumuşak, akıcı ve coşkuludur. Yunus Emre gibi insanı ve insana saygıyı en büyük haz kaynağı, onu incitmeyi de büyük günah saymıştır.

Nakşibendî yoluna mensub olduğu rivayet edilen Hâfız’ın gazellerinde Ahmed Cami, Kemâleddîn Ebü’l-Vefâ gibi tasavvuf âlimlerinin isimleri geçmektedir. Dîvânı, devrindeki hükümdar ve vezirler ile olan münâsebetlerinden bahs eden zengin bir kaynaktır.

Hâfız-ı Şîrâzî’nin te’siri de Sâdi-i Şîrâzî gibi bütün islâm âleminde görülür. Şiirleri elden düşmemiş, dîvânına şerhler yazılmıştır. Türkçe yazılan şerhler, Bosnalı Sûdî, Şem’i ve Surûrî’ye aittir. Farsça şerhler ise Muhammed Efdal-i İlâhabâdînin Keşf-ül-esrâr ve Ubeydullah Halîfe’nin Bahr-ül-fîrâse adlı eserleridir. Farsça şerhler, anlaşılması güç olan beytlerin açıklamasıdır. Bu şerhlerden birisi de İbrahim Muhammed bin Muhammed Sa’dî’nin şerhidir.

Hâfız’ın şiirlerinden batı dünyâsı şâirleri de te’sir altında kalmıştır. Bunların başında Alman şâiri Goethe gelir. Goethe, onun te’siriyle, aruzla gazeller yazmıştır. Dîvân, 1812 senesinde Von Hammer tarafından Almanca’ya, 1891’de vV. CIarke tarafından İngilizce’ye, 1902 yılında da W. Jones tarafından Fransızca’ya tercüme edilmiştir.

Dîvânındaki bir fârisî beyt şöyledir:

Hafızın feryadı boşuna değil,

Sözlerinde şaşılacak çok şey var.

 

[h=4]İFLÂS ETTİK[/h] Hâfız-ı Şîrâzî, Tîmûr Hân’la görüşmüştür. Bu hususta şöyle bir hikâye anlatılmaktadır. “1387 senesinde Şiraz’ı fetheden Tîmûr Hân, halkı vergiye bağlamıştı. Hâfız-ı Şîrâzî’ye de bir mikdâr vergi düşmüştü. Tîmûr Hân’a giderek fakir olduğunu söyledi. Tîmûr Hân, ona söylediği bir beyti hatırlatarak: “Maşukunun yüzündeki bene, Semerkand ve Buhârâ’yı bağışlayan insan müflis olmaz” deyince, Hâfız-ı Şîrâzî: “İşte bu yüzden iflâs ettik ya” diye cevap verince, Tîmûr Hân bu zarif ve nükteli cevâbı çok beğenip, fakir olması sebebiyle Hâfız-ı Şîrâzî’yi vergiden muaf tuttu.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...