Jump to content
Sign in to follow this  
Matrix

Kitty Genevose Tecavüzü ve Seyirci Etkisi..

Recommended Posts

KITTY GENOVESE TECAVÜZÜ ve SEYİRCİ ETKİSİ

Tarih, 13 Mart 1964; yer, New York’un Queens Bölgesindeki Kew Gardens. Saat, gecenin üçü. Birazdan, Amerikan kamuoyunu sarsacak ve sonra da, tüm sosyal psikoloji kitaplarına girecek bir cinayet işlenecektir. Kitty (Catherine) Genovese adındaki genç kadın, evine doğru yürümektedir. Genç kadının arkasından tecavüz amaçlı yaklaşan bir erkek, bıçağıyla Kitty Genovese’i tehdit eder. Kitty, karşı koyar ve bağırarak yardım ister. Tecavüzcü, Kitty’yi bıçaklar ve kaçar. Daha sonra, etraftan bir ses çıkmadığını gören tecavüzcü, tekrar Kitty Genoves’in yanına gelir. Sürünerek evine doğru gitmeye çalışan genç kadın, tekrar bağırır. Bu bağırmaya, sokaktaki evlerin bazılarının ışıkları yanar. Bundan korkan saldırgan, Kitty Genoves’i tekrar bıçaklar ve kaçar. Ancak, yardıma kimse gelmez. Bundan cesaret alan tecavüzcü, Kitty Genoves’in yanına tekrar gelerek, bağırarak yardım istemekte olan genç kadına son bıçak darbelerini de indirir ve karanlıkta kaybolur.

Olaydan birkaç gün sonra, Times’ın Pulitzer ödüllü yazarı A. M. Rosendal, kentin emniyet müdürü ile yemek yerken, Kitty Genovese cinayetini emniyet müdüründen işitir. Bu olayda emniyet müdürü için normal olan, ancak Rosendal’i şaşkına çeviren bir şey vardır. Polislerin, görgü şahitleri ile yaptığı konuşmalarda, 38 kişi olayı görmüştür. Rapordan anlaşılmaktadır ki, Kitty Genoves’in yardım için ilk bağırışının duyulması ile, tecavüzcünün, genç kadını en son bıçaklayıp kaçması arasında otuz beş dakika geçmiştir. Kitty Genovese, bu süre içinde devamlı yardım istemiş ama kimse yardıma gelmemiştir. Rapora göre 38 kişiden hiç kimse polise, saldırı hakkında ihbar için telefon açmamıştır.

Rosendal, olayı detayları ile birlikte gazetesine taşır. Cinayet olayı, Amerikan kamuoyunu epey meşgul eder. Haber; diğer TV, gazete ve radyo kanallarına yayılır. Tartışma programları yapılır.

Kişilerin, Kitty Genovese ve benzeri olaylara seyirci kalması nedeniyle bu olay SEYİRCİ ETKİSİ(BYSTANDER EFFECT) şeklinde isimlendirilmiş, sosyal psikoloji biliminin içine ayrı bir konu olarak girmiştir.

Böyle bir olay karşısında şunu sormak gerekiyor. Bazen, zor durumdaki kişi ve kişilere neden yardım ederiz? Yeri geldiğinde yanan binalardan kişileri kurtarır, kavgaları ayırırız buna karşılık bazen de yardım etmeyiz? Neden?

Kamuoyunu rahatsız eden bu olay, sosyal bilimlerle ilgilenen Bibb Latane ve John Darley isimli iki sosyal bilimci profesörün dikkatini çeker.

Latane ve Darley, bu olayda, şahitlerin duyarsız kalmasını, sadece “görgü tanıklarının korkmasına” bağlamazlar. Bazı deneyler ve araştırmalar yaparak, olayla ilgili hipotezler ileri sürerler.

Latane ve Darley’e göre bu tür olaylarda duyarsızlık gibi görünen kavramın altında iki ana unsur yatmaktadır.

1- Bir kişi, kalabalık bir ortamda yardıma ihtiyaç duyacak şekilde zor bir duruma düşerse, çevredeki her bir kişi, diğerinin olayla ilgileneceğini düşünür ve dolayısıyla, kalabalık ortamda, yardım edilecek kişi için bireyin (yardım edecek kişinin) potansiyel sorumluluğu azalır.

2- Çoğu kişi için, acil bir durum, gerçekten de acil bir durum gibi görünmez. Sokakta yatan adam, kalp krizi mi geçirmiştir yoksa alkolden sızıp kalmış bir sarhoş mudur? Eğer evin içinde isek, sokaktan gelen bir ses, bir silah sesi midir yoksa bir arabanın egzozu mudur? Bitişik daireden gelen gürültü, polisi çağıracak kadar önemli bir kavga mıdır yoksa, hiç kimsenin karışmaması gereken ve birazdan bitecek olan bir karı koca münakaşası mıdır? Eğer yardım ederse, aslında yanlış anladığı olaydan dolayı utanacak mıdır?

Bu gibi durumlarda, olaya şahit olan bizler, diğer kişilere bakarız. Diğerleri ne yaparsa bizler de onu yaparız. Kalabalık ortamda bir kişi yere düştüğünde, diğer kişilerde, düşen kişiye yardım etmeye yönelik bir telaş yoksa bizler de, telaşlanacak bir şey olmadığını düşünür, diğerleri gibi davranır ve düşen kişiye yardımcı olmayız. Sosyal bilimlerde, bir olay karşısında, diğerlerinin davranışına bakarak, bu davranışın doğru olduğuna karar verip bizim de aynı davranışta bulunmaya “TOPLUMSAL KANIT İLKESİ” denir.

Diyelim ki bir tiyatrodasınız. Bir seyircinin, “yangın var” diye bağırdığını varsayalım. Bu durumda, çevremize bakarız. Eğer kişilerde bir heyecan, bir hareketlenme yoksa, durumun acil olmadığına kanaat getirir, yerimizden kalkmaya yönelik bir davranışta bulunmayız. (Toplumsal kanıt ilkesi). Latane ve Darley’e göre, böyle durumlarda çoğulcu bir kayıtsızlık devreye girmektedir. Bir başka deyişle, “sayı çokluğunun güvencesi” bizi toptan bir yanılgıya götürmektedir.

İsterseniz, biraz da yapılan deneylere bakalım.

Bir deneyde, işe eleman almak için verilen bir ilana başvuran kişiler, başvuru formunu doldurmaları için bir odaya alınır. Kişi, formu doldururken odada yalnız bırakılır ve odanın bir tarafından da içeriye yavaşça duman verilir. Görülmektedir ki, odada sadece bir kişi bulunduğunda, kişilerin % 75’i, durumu ilgililere haberdar etmektedirler. Diğer bir ifade ile, odada tek kişinin bulunduğu yüz adet deneyde, 75 kişi, dumanı bir tehdit olarak algılayıp, idareyi haberdar etmektedirler. Buna karşılık, odaya, başvuru doldurması için 3 kişi alındığında, haberdar etme oranının % 38’e düşmektedir. Toronto’da yapılan başka ve benzer deneyde, tek kişilerde aynı oran % 90 iken, üç kişi ile yapılan deneyler için % 16 oranı elde edilmiştir.

Başka bir deneyde, yolda sara krizi nedeniyle yere düşen bir kişiye (yere düşen kişi, sara krizine kapılmış gibi görünen, deneyden haberi olan yalancı denektir) o anda çevresinde tek kişi varken, yardım edenlerin sayısı % 85 iken, çevrede beş kişi olduğu zamanda ise bu oran %30 olmuştur. Burada da, olaya şahit olanların sayısı arttıkça, başkalarının davranışlarına bakarak, olayın acil bir durum olmadığına kanaat getiririz. “Başkalarının yaptığı doğrudur.” düşüncesi ile, ben de bu doğruya (çoğunluğa) uymakla “Toplumsal Kanıt İlkesinin” etkisi altına girmiş olurum.

Görüldüğü gibi, yardım gerektiren bir olay karşında ve kalabalık ortamda, yardım oranının düşmesinin nedeni, tek kişi olduğumuz durumdakine göre üstleneceğimiz sorumluluğu azalmasıdır. Bir başka deyişle, kişilerin artan sayısı, sorumluluğumu azaltmakta ve beni, o yardımı yapmaktan alıkoymaktadır. Eğer, ortamda tek kişi isek, bu defa da, yardım etmeme durumu ile kendimizi suçlu hissetme mekanizması devreye girmekte, bizi yardıma yönlendirmektedir.

 

Alıntı.......

Share this post


Link to post
Share on other sites

Evet bu olay psikoloji literatüründe çokça yer alır. Seyirci etkisi... Tepkisizlik yetkisizlikten kaynaklanır bana göre. YetersiZlik hissinden dolayı desem daha doğru olur. İnsan tek başına iken aslan kesilir dağları deler ama birkaç kişi görünce kediye dönüşür ya da topluluk önünde sahneye çıkmak gibi düşün kimse yokken senden iyisi yoktur ama bir araya gelince ufak da olsa kendini düzeltme ihtiyacı hissedersin. Autocorrection dediğimiz olay yani. Kişi farkında olmadan bir kendini düzeltme ihtiyacı hisseder ben buna bağlıyorum bu yetersizlik hissi insana yapmak istediğini yaptiramayip seyirci bırakıyor. Psikoloji disiplinine ve teorisyenlere teşekkürler. Bir de konuyu açana ;)

Share this post


Link to post
Share on other sites

Ben teşekkür ederim efemm:)

Aslında dikkatimi toplumsal kanıt meselesi çekmişti..ve bunun ünümüze uyarlanması..Arada kitty kaynadı umarım çok güzel bir yerdedir şimdi..

 

Son 13 yıldır değişik bir siyaset işleniyor..Eskiler tarih oldu..eskilerden kalan uçuk vaatler falan artık tarih oldu..Neeyse dağıtmayayım..

Biz buna sürü psikolojisi diyoruz,o yüzden bazı toplulukları koyunlukla suçlamıştır..Toplumsal kanıt ilkesi günümüzde medya desteğiyle sürüyor..Basını eline geçiren sürünün başına geçiyor..Ve ben şunuda duydum.."Aman o parti kazanamaz,oyum neden boşa gitsin" Düşüncemi destekleyen en büyük kanıtta bu.

 

Toplumsal kanıt lkesi doğrumudur peki?? İnsanların sorgulamadan uzak ,düşünceden uzak çoğunluk haklıdır düşüncesi..

 

Son siyasi propaganda şu bence..Küçük bir grubu satın al,medyayı ele geçir,topluma herşeyin güzel olduğu mesajları ver,buna bilinçaltı telkinleri dahil,geri kalan zaten peşinden gelir.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Şu olayıda Akparti'ye bağladın ya, tebrik ederim Matrix :)

Ortada tecavüz yokmuş, neden tecavüz diye başlık atılması da sanırım konuya ilgi arttırmak için ayrı bir deney uygulanıyor :)

Neyse işte, biz Türkiye'de bu olaya kısaca koyun psikolojisi diyoruz:)

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Topluma herşeyin güzel değil de normal olduğu algısını vermek bence. EE bence yutuldu, suruden ayrılan entelektüeli cehalet kapar ;)

Şu anda yaşatılan akıl tutulması çünkü yüzyılın insanlığı olarak bence" bilinç krizi " yaşıyoruz. Şuurunu yitirmiş gibi insanlar karşı argümanları işitmek istemiyor ...

Toplumsal kanıt hakkında dedikleriniz hayli yerinde efendim. Katılıyorum ancak bir farkla :korkuyla yönetilen bir donem bu dönem, ama bu dönem aynı zamanda kendini bitirecek olan canavarı da yaratiyor. Bumerang etkisi bolca nefret saçarsan o nefret tükürükleri gelir taktiğin maskenin ortasına yapışıverir ;) öngörüsüz günümüz siyasi algı yönetmenleri , yazık yaw! :)

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites
Şu olayıda Akparti'ye bağladın ya, tebrik ederim Matrix :)

Ortada tecavüz yokmuş, neden tecavüz diye başlık atılması da sanırım konuya ilgi arttırmak için ayrı bir deney uygulanıyor :)

Neyse işte, biz Türkiye'de bu olaya kısaca koyun psikolojisi diyoruz:)

tecavüz fiili yok ama fikren var.. Konuyu sadece o partiye bağlamak değil amaç..Siyasi arenada büyük değişimler yaşandı..

İnsanların belli bir karakterleri olduğu gibi,toplumlarında belli karakter yapıları olduğunu düşünüyorum..Çok iyi ypılan toplumal analizlerle o toplumun bazı ince noktalarına dokunarak bir olaya verilecek tepkileri yönlendirebilirsin..

 

Başarılı bir belediye başkanı ( o dönem tüm fazilet partili belediyeler çığır açmıştı) haksız bir şekilde hapse atılıyor..Bu kadar güzel hizmete maruz kalan halk bunu kabullenmiyor ve mazlumun arkasında duruyor( tutuklandığı gece özgürlük meydanına ilk adım atanlardanım).Sonra kapatılan fazilet,kurulan yeni bir parti,ve ŞAİBELİ iptal olan SİİRT seçimleri..(hukuğun çiğnenmesine alkış tutanlardanım)..

Konu dağılmasın yani beni bu konuya götüren zaten 13 yıllık değişen siyasi politikadaki değişimler ve propagandalar..

Çok iyi biliyoruz ki medyanın gösterdiği ülke biz değiliz.

 

Topluma herşeyin güzel değil de normal olduğu algısını vermek bence. EE bence yutuldu, suruden ayrılan entelektüeli cehalet kapar ;)

Şu anda yaşatılan akıl tutulması çünkü yüzyılın insanlığı olarak bence" bilinç krizi " yaşıyoruz. Şuurunu yitirmiş gibi insanlar karşı argümanları işitmek istemiyor ...

Toplumsal kanıt hakkında dedikleriniz hayli yerinde efendim. Katılıyorum ancak bir farkla :korkuyla yönetilen bir donem bu dönem, ama bu dönem aynı zamanda kendini bitirecek olan canavarı da yaratiyor. Bumerang etkisi bolca nefret saçarsan o nefret tükürükleri gelir taktiğin maskenin ortasına yapışıverir ;) öngörüsüz günümüz siyasi algı yönetmenleri , yazık yaw! :)

Evet bilinç krizi..

Yani aklıma elen bazı konulara baktığıda körükörüne bağlanan insanlar dünleriyle o kadar çelişiyor ki..

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Aman neyse, biraz daha yazarsam siyasete girecek iş (yazı yazıp sildim de :) )

Hak lı yız - ka za na ca ğız :)

  • Like 3

Share this post


Link to post
Share on other sites
Şu olayıda Akparti'ye bağladın ya, tebrik ederim Matrix :)

Ortada tecavüz yokmuş, neden tecavüz diye başlık atılması da sanırım konuya ilgi arttırmak için ayrı bir deney uygulanıyor :)

Neyse işte, biz Türkiye'de bu olaya kısaca koyun psikolojisi diyoruz:)

 

Bence tecavüz yine de var ege, kadının sokakta yürüme hakkına tecavüz, kadının bu hakkını gasp etme ve kadının özgürlüğünden nitelikli bir biçimde mwn etme durumu. Ama bilinen ilk anlamıyla yok evet. Siyasi değişimler sosyal değişimlerin de yansımasını ortaya koyuyor matrix de ne yapsın garibim güncel yoz unsurunu yoksayamamis :))

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...