Jump to content
Sign in to follow this  
Olcix

Yada Taşının Sihirli Güçleri

Recommended Posts

Türk Mitolojisinde kullanılan Yada Taşı, sihirli güçlere sahiptir. Yağmur yağdırmaktan, düşmanları telef etmeye dek farklı amaçlarla kullanıldıkları belirtilmektedir.

 

yada-tasinin-sihirli-gucleri-13893.jpg

 

Orta Asya mitolojilerinde, yağmurun Yada Taşı sayesinde yağdırıldığına inanılır. Yada kelimesi, yad kökünden türemiştir. Dışsallık, uzaklık, erişilmezlik, gizem anlamlarını içerir. Moğolca ve Mançuca Yadah, Tuvaca Yadı sözcükleri ihtiyaç halinde olmayı ve gerek duymayı ifade eder. Kelime ayrıca Yad / Yat / Yay / Zay köküyle bağlantılı olarak yaratmak ve yaymak anlamlarını barındırır.

Türk mitolojilerinde Simya özelliğine (dönüştürme) sahip, havayı suya dönüştürerek yağmur yağdırdığına inanılan kutsal taştır. Ya da taşı, ulu kamlara Tanrı'nın armağandır. Bir kurt tarafından getirildiği rivayetleri de vardır. Kimi rivayetlere göre ise kurdun karnından çıkan bir taştır.

Şaman onun sayesinde yağmur ve kar yağdırılabilir, hava olaylarına tesir edilebilir... Yada Taşı dualar edilerek ve tılsımlar okunarak suya bırakılırsa yağmur yağdırır. Atın yelesine asılırsa serin rüzgârlar estirir. Yangının içine atılırsa alevleri söndürür. Taş aynı zamanda kar ve dolu da yağdırır. Kötü havayı iyi eder. Bir kabın içine kar veya su konarak bu taş bırakılırsa dilekleri gerçeğe de dönüştürür.

Abdülkadir İnan'nın “Eski Türk Dini Tarihi” eserinde “El-Lügat’ün Neviyye” sözlüğünde “Yada Taşı” hakkında “Yağmur boncuğu derler bir nesnedir ki, ona kurban kanı sürülmekle yağmur yağar.” denildiği kayıtlıdır. Taşın kullanım metotları olarak; su içine konulduğu, suyun üzerine asıldığı, birbirine sürtüldüğü veya sağa sola hareket ettirilerek sallandığı rivayet edilmektedir...

Taş Çin kaynaklarına bakılırsa, Ya da Taşı bir savaş aleti olarak da kullanılmıştır: "Kuzey Hunlarının idaresindek, Yüce Han ahalisinde öyle kâhinler vardır ki, Cücenler’in saldırdığında çok şiddetli yağmur yağdırdılar, fırtına çıkarttılar. Cücenler’in onda üçü sellerde boğuldu, soğuktan kırıldı" Taşın koruyucu olduğuna inanılmaktadır.

Efsanelere göre; Yada taşları, yumruk büyüklüğünde ve koyu renklidir. Üzerleri damar damar çizgilidir. Soğukturlar. İçinden sesler gelir fakat içi boş değildir. Kullanıldıkça zayıflar ve gücü geçer. En iyileri kendiliğinden kutlu hayvanların şeklini almıştır. Özel bir yerde muhafaza edilir ve sık sık ele alınmaz. Sadece gerektiğinde kullanılır. Kurdun karnından çıktığı söylenir.

Ancak bu büyülü taş ile yağmur yağdır­mak için yapılan törenlerde duaların önemi göz ardı edilemez.

Dualar gök tanrısına ve ata ruhlarına yapılır. Dua sırasında kollar yukarı kaldırılır, ileri uzatılarak elin üstü havaya, avuçlar da yere doğru çevrilir. Dua eden şamanın bu halde duran elleri üzerine dua süresince su dökülür, ve suların parmakları arasından yere akarak yağmur sembolize edilerek çağırılır.

Yağmur ayini sırasında; insanlar; kırlara, tepelere, özellikle de su kenarlarına gider. Kurbanlar kesilir. Suya kuru at kafası ve taş atılır... Yağmur gibi kar yağdırmakta da Yada Taşı kullanılır

Türklerin dışındaki yakın doğu kültürlerinin de Ya da taş ile ilgili efsanele­ri vardır.

Arapların “Hacer-ül Matar”, Farsların “Senk-i Yede” Çağatayların “Yeşim Taşı” Yakutların “Sata”, Altaylıların “Cada”, Kıpçakların “Cay” diye adlandırdığı Yada Taşı, "Cida Taşı, Çurtus, Yağmur Taşı, Cata taşı, Sata taşı, Caya taşı, Zaya taşı ve Kaş" diye de bilinir..

Yahudi inançlarından da beslenen İslam motifli Türk efsanesine göre; Nuh peygamber, tufandan sonra gemisinden çıkınca Ham, Sam ve Yâfes adındaki oğullarından her birini bir ülkeye göndermiştir. Yâfes’i Türk ülkesine göndermeden önce ona Ya­da taşını vermiştir. Yasef de taşı oğlu Türk’e bırakmıştır. Sonra bu taş Oğuz Han’ın eline geçer. .

Er Gökçe Destanında taş; “…adamlar susadı. Er Kosay’a susuzluktan şikayet ettiler. Er Kosay, uzun kulaklı sarı atının altından “Cay Taşını” çekip çıkartı. Salladı, salladı yere koydu. Havadan yağmur yağdı. Yağmur suyunu içtiler.” şeklinde yer alır.

Göç destanında ise Dokuz Oğuzlar’dan Buğu Tekin’e Yada taşını, rüya­sında aksakallı bir ihtiyar verir.

Divan-ı Lûgut Üt Türk'te Yada taşı ile ilgili bilgiler de dikkat çekicidir:

 

YAT: Bir çeşit “Kam”lıktır, kâhinliktir. Belli başlı taşlarla (Yada Taşı ile) yapılır. Böylelikle yağmur ve kar yağdırılır, rüz­gâr estirilir. Bu, Türkler arasında tanınmış bir şeydir. Ben bunu yağma ülkesinde gözümle gördüm. Orada bir yangın olmuştu. Mevsim yaz idi. Bu suretle kar yağdırıldı ve Ulu Tanrı’mn iz­niyle yangın söndürüldü.

 

YAŞIN: Kimin yanında “Kaş” bulunursa ona şimşek do­kunmaz demektir. Kaş lekesiz, saf bir beyaz taştır. Yüzüklere konur ve yüzüğün sahibine şimşek dokunmaz, çünkü yaradılışı böyledir. Bu bir beze sarılıp da ateşe atılacak olursa, ne bez ya­nar, ne de taş. Bu sulanmıştır. Bir adam susadığı zaman bunu ağzına alsa susuzluğu giderir.

Şaban Şifaî’nin IV. Mehmet’e yazdığı iddia edilen “Risâle-i Şifâiyye Fi Beycini Enva-i Ahcar” isimli eserde de bu taşın yer aldığı rivayet edilmektedir: “Hiç bulut olmadığı halde Yada Taşı ile yapılan işlemden iki saat sonra bulutlar gökyüzünde görülmeye başlar ve ardından bereketli yağmurlar yağar. Ne kadar gerekiyorsa ihtiyaç olunan kadarıyla yağmuru yağdırmak Yadacı’nın hünerine bağlıdır. Taşlar farklı renklere sahip olabilmektedir. Genellikle siyaha çalan toprak renginde olup üzerinde kırmızı noktalar vardır. Beyaz olup üzerlerinde kırmızı noktalar olanlara da rastlanmıştır. Büyüklükleri bir kuş yumurtası kadardır.”

Kaşgarlı Mahmud'un eserinde ise söz konusu taşın iki türlü olduğunu ve bazı yörelerde birine “Örünk Kaş” diğerine ise “Kara Kaş” denildiği bilgisi yer alır. Örünk sözcüğünün Doğu Türk Lehçesinde ak yani beyaz anlamına gelir... Taşın beyazı “Ak Taş”, siyahı ise da “Kara Taş” diye adlandırılır..

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...