Jump to content
Sign in to follow this  
Olcix

Hephaistos

Recommended Posts

Adı, Truva Savaşı'ndan tutun da Athena'nın doğumu ve Pandora'nın kutusuna kadar, pek çok efsaneye karışan Hephaistos'un sembolleri, çekiç, örs ve demirci maşasıdır.

 

mitoloji-kahramanlari-88671.jpg

 

Hephaistos, Yunan mitolojisinde Zeus ile Hera'nın oğlu, Afrodit ve Kharis'in eşidir. Roma mitolojisindeki karşılığı, Vulcan veya Vulcanus olan Hephaistos, tanrılar ve kahramanlar için demircilik zanaatıyla uğraşarak silahlar ve zırhlar üreten ateşler tanrısıdır.

Yunan mitolojisinde Hephaistos veya Hephaestus (Ἡφαιστος), zanaat, demircilik, yontuculuk, taş işçiliği, metalürji, volkan ve ateş tanrısıdır. Olympos'un demircisi Hephaistos, mitolojide diğer tanrılar veya kahramanlar için ürettiği üstün özellikli silah, zırh ve çeşitli işler gören, robota benzer mekanik gereçlerle de (otamat) tanınır. Topal ve çirkin diye tarif edilmekle birlikte, güzellik tanrıçası Afrodit'in (veya kimi kaynaklara göre Kharis ya da letafet perilerinden biri olan Aglaia'nın) kocasıdır.

Adı, Truva Savaşı'ndan tutun da Athena'nın doğumu ve Pandora'nın kutusuna kadar, pek çok efsaneye karışan Hephaistos'un sembolleri, çekiç, örs ve demirci maşasıdır. Hephaistos inanışının merkezi, Limni Adası (Lemnos) olmakla birlikte, Atina gibi zanaat ve imalat alanında öne çıkan şehirlerde de Hephaistos önemli bir tanrı sayılmıştır.

Hephaistos'un çok sayıdaki çocukları arasında, Eukleia, Eupheme, Euthenia ve Philophrosyne adlı tanrıçaları, Limni ve Semadirek adalarına özgü bir kült olup Kabeiroi diye adlandırılan tanrı veya daimon'ları, Sicilya Adası'nın perisi Thaleia'yı ve Atina kralı Erikhthonios'u (veya Erektheus) sayabiliriz.

Hephaistos uygarlığı korur

Hephaistos, zanaatkarlar tarafından Athena ile birlikte mesleklerin piri ve koruyucusu olarak kabul edilen bir ateş tanrısıdır. Tarımı, uygarlığı ve şehir hayatını korur. Anadolu kökenli tanrılardan biri olan Hephaistos, özellikle sönmüş bir yanardağ olarak saygı görmüş, sonraları yanardağların içinde çalıştığına inanılmaya başlamıştır.

Zeus'la Hera'nın oğlu olarak bilinmesine rağmen, Zeus'un annesi Rheia, hamileyken kendisinden daha güçlü bir çocuk doğurmasından korkup onu yutması ve bunun sonucunda da Athena'yı başından doğurmasına karşılık Hera'nın da Hephaistos'u tek başına doğurduğu da söylenmektedir.

Hephaistos'un Zanaatı ve Ürettiği Şeyler

hephaistos2%2C.jpg

 

Hephaistos'un Olympos'ta kendine ait bir sarayı vardı ve Hephaistos, bu saraydaki atölyesinde bir çekiç ve yirmi adet demirci körüğü ile çalışıyordu. Yunan mitolojisinde tanrıların ya da kahramanların kullandığı, ince bir zanaat eseri olarak işlenmiş ve üstün özellikli tüm silah ve zırhların demirci Hephaistos tarafından imal edilmiş olduğu söylenir. O yüzden bunları saymakla pek bitiremeyiz, ama eğer en önemlilerini saymamız gerekirse Hephaistos'un ürettikleri şunlardır:

* İlk kadın Pandora ve onun meşhur kutusu, daha doğrusu küpü (pithos), ayrıca Pandora'nın tacı

* Afrodit'in göz kamaştırıcı kemeri ve arabası

* Hermes'in kanatlı miğferi ve kanatlı sandaletleri

* Hades'in görünmezlik miğferi

* Zeus ve Athena'nın kullandıkları, "aegis" denilen, olağanüstü koruma gücüne sahip zırh

* Zeus'un şimşeği (Kykloplarla birlikte)

* Apollon ile Artemis'in ok ve yayları

* Kahramanlar Perseus ve Peleus'un bıçağı

* Kahraman Akhilleus'un savaş gereçleri

* Delphi şehrindeki Apollon tapınağı

* Bütün Olympos tanrılarının sarayları, tahtları, mücevherleri

* Kahraman Herakles'in ünlü bronz çan tokmakları

* Eros'un okları ve yayı

* Güneş tanrısı Helios'un altın sarayı, dört at tarafından çekilen efsanevi arabası, ayrıca altın kadeh-kayığı

* Kral Pelops'un eksik sol omzu yerine takılan, fildişinden mamul protez

* Ares'in savaş arabası

* Truva'daki kült Dionysos heykeli

* Kral Aeetes ve Kral Alkinous'un sarayları

* Khios kralı Oinopion'un yer altı sarayı

* Kendisini Ares'le aldatan karısı Afrodit'in savaş tanrısından olma kızı Harmonia'ya düğün hediyesi olarak yaptığı, lanetli gerdanlık

* Dionysos'un eşi Ariadne'nin tacı

* Kral ve kahramanların şarap kadehleri

* Prometheus'un kayaya bağlandığı zincirler

* Afrodit ile sevgilisi Ares'i suç üstü yakalamak için yatağa kurduğu zincirli tuzak düzeneği

* Efsanevi marangoz Polytekhnos'un baltası

* Kral ve kahramanların şarap kadehleri

* Prometheus'un kayaya bağlandığı zincirler

* Ares ile Afrodit'i yakalamak için yatağına kurduğu, ağ biçiminde tuzak ve zincirler

* Efsanevi marangoz Polytekhnos'un baltası

* Truva kralı Laomedon'un sihirli üzüm bağı

* Kral Pelops'a hediye edilen Agamemnon'un hayaleti

* Kahramanlar Memnon, Herakles ve Aeneas'ın zırh ve kalkanı

* Diomedes'in korse biçimdeki iç zırhı

Hephaistos ayrıca bir takım otomatlar da yapmıştır. Hephaistos tarafından geliştirilmiş, kendi kendine hareket etme kabiliyetine sahip, mekanik, ama canlı robotlar şunlardır:

* Prometheus'a işkence etmesi amacıyla bronzdan dökülen "Kafkasya Kartalı"

* Hephaistos'un Kabeiroi diye adlandırılan iki oğlunun savaş arabalarını çekmeleri için imal ettiği 4 tunç "Kabeiroi Atı"

* Delphi'deki Apollon tapınağı için altından dökülen, şarkı söyleyen, sihirli kız korosu "Keledon"lar

* Ev işlerinde kendisine yardımcı olmaları için ürettiği, hareket edebilen, güzel birer kadın görünümündeki bir çift heykel ("Kourai Khryseai")

* Kolkhis kralı Aeetes'e hediye olarak imal ettiği, ateş püsküren bir çift boğa şeklindeki bronz otomat ("Khalkotauroi")

* Girit kraliçesi Europa'ya düğün hediyesi olarak sunduğu, Girit adasını koruyan bronz dev "Talos"

* Tanrılarının şölenlerinde kullanılsın diye ürettiği, tekerlerini kendileri takabilen, 20 adet üç ayaklı altın servis sehpası ("Tripodes Khryseoi")

* Kral Alkinous'un sarayını korusunlar diye ürettiği, biri altından, diğeri gümüşten 2 bekçi köpeği otomatı ("Khryseos" ve "Argyreos")

Hephaistos'un topallığının sebepleri

Hephaistos, tanrıların en çirkinidir. İki ayağı da topaldır. Homeros'un İlyada'sında bunun sebebi iki şekilde açıklanır. Birinciye göre babası Zeus, Hera ile kavga ederken Hephaistos annesinin tarafını tutmuş, buna kızan Zeus oğlunu Lemnos (Limni) adasına fırlatmış ve Hephaistos bu yüzden sakat kalmıştır. İkinci efsaneye göre Hephaistos sakat doğmuş, bu durumdan utanan annesi onu Olympos'tan aşağı fırlatmış ve Hephaistos'u nereidler ve Thetis büyütmüştür. Hephaistos'la Hera hiçbir zaman birbirlerini sevmemişlerdir. Yunan mitolojisinde ise Hera, Hephaistos'u kendi başına oluşturmuş ve doğurmuştur. Fakat bebeği ayaklarını topal kendisinin çirkin olduğunu görünce ve bütün Tanrılar onla alay edince, Hephaistos'u Olimpos Dağı'ndan atmıştır.

Tanrıların arasında en çirkin olan olmasına rağmen, hem onlar hem de insanlar arasında en sevilen tanrıdır. Olimpos'taki görkemli saraylar onun elinden çıkmıştır. Tanrılar ve kahramanlar için en güzel silahları yapmıştır. Zeus'un emriyle insanları cezalandırmak için gönderilen ilk kadın Pandora onun eseridir. Hephaistos, İlyada'da Kharis (zerafet, neşe ve sevinci temsil eden tanrıçalardan biri) ile evlidir.

Hephaistos hakkında anlatılan bir mitte de Hephaistos'un Olimpos'a çıkma hikâyesi şöyle anlatılır; Hephaistos annesi için bir taht yaptırmıştı. O aralar Hera Hephaistos'un hayatta olduğunu bilmiyordu. Hephaistos ona bu tahtı verirken saygılarını sunarak üzerine "sevgili annem hera'ya-oğlu Hephaistos'tan" diye yazdı ve annesine kendisini tanıttı. Hera o gün bu tahtta yedi içti ve gülüştü. Kalkmaya çalışırken demirlerin elini ve ayağını kıskıvrak tuttuğunu gördü. Giden tanrılara seslendi. Bazı tanrılar onu duydu ve yanına geldi ve olanları görünce Zeus'a haber verdiler. Sonra şarap tanrısı Hephaistos'un yanına gitti ve onu sarhoş edip geri getirdi. Zeus ona Hera'yı kurtarmasını emretti. Hephaistos annesini affetti. Sabah uyandığı zaman kendini Olimpos'ta buldu. Artık o da Olimpos'taki bir tanrıydı. Zeus onun isteğini kabul etmişti. Daha sonra Afrodit'le evlendi. Bu Hephaistos'un ikinci isteğiydi. Böylece tanrılar yine eski huzuruna kavuştular.

Hephaistos’un Aşkları

Ömrünü isli atölyelerde, kurumlu demirhanelerde geçiren Hephaistos, zevki de ihmal etmezdi. Tanrıların en çirkini olduğu halde Aphrodite’nin kocası olmuştu. Bu iş onun rızası alınmaksızın yapılmıştı; fakat bu evlenme tehlikesiz olmadı. Çünkü karısı, onu sık sık aldattı, bilhassa Harp Tanrısı Ares’le nasıl yakalandıklarını ve topal kocasının onları ince bir ağ içinde yakalayarak günah işleyenleri bütün Tanrılara gösterdi. Karısının ihaneti, topal tanrıyı uslandırmadı, kendi halinde, çirkinliğine bakmadan, bahtsızlığını düşünmeden Zeka Tanrıçası güzel Athena’ya gönül verdi, onu hırsla takip ediyor ve elde etmeye çalışıyordu.

Fakat Zeka Tanrıçası, iradesi ile onu yendi, bir gün Marathon sahrasında Athena’nın peşine düşmüştü. Onu kandırmaya çalışıyordu. Fakat güzel tanrıça bu usta Tanrının elinde kirlenmedi, kurtuldu kaçtı. Bazı efsaneler Hephaistos’un Athena’ya karşı duyduğu aşkın, Zeka Tanrıçasının doğduğu gün başlamış olduğunu anlatırlar. Sözde Athena’yı kafasından doğurtmak isteyen Zeus, Hephaistos’un atölyesine inip de, alnına balta ile vurdurduğu zaman, oradan baştan aşağı silahlı olarak ve neşeli çığlıklar kopararak fırlayan Zeka Tanrıçasını, topal Tanrı görünce sevmiş, Zeus’tan onu istemişti. Kendi baltası ile doğurttuğu bu bakireyi Zeus, topal Tanrıya vereceine söz bile vermişti. Fakat Athena, bunu istemedi, babasını zorluklarla sözünden caydırdı.

Bu sevişmede, semavi bir ateş sembolü olan Athena ile, dünyevi ateşi temsil eden Hephaistos’un birbirinden kaçınması, bununla beraber, insan elinden çıkan sanatların koruyucusu olan her iki Tanrı da insanlara yararlık ve fayda sağlamak amacını güttükleri zaman birleşiyorlar, kaynaşıyorlar. Letafet perilerinden biri olan Aglai ile güzel Karis’i de Hephaistos’un karılarından sayarlardı.

hephaistos.jpg

Proteos’un kızı Kabeiro ile evlendiğini ve ondan Kabires’lerde Sicilya adasında ikiz Palıgues’leri doğuran Athena’nın doğduğunu söylerler. Halbuki diğer bir efsane Palıgues’lerin Zeus ile Hephaistos’un kızı Aethalia’dan doğduğunu anlatır. Rivayete göre ikiz Paligues’lere gebe kalan Aethalia; Hera’nın intikamından korunmak için, yavrularını doğuruncaya kadar yerin kendisini saklamasını arzu etti. Onun isteği yerine getirildi. İki çocuğu, günü tamam olunca Karanlık yerin altından günün ışığına çıktılar. Etna yanardağının ayağının ucunda bulunan bu iki küçük göl, daima kaynak su ile kükürtle dolu oldukları halde o ikiz çocuğun doğdukları yerin hatırasını hala saklarlar.

Hephaistos’un oğulları arasında Ardalos, Palamon ile Pylios da vardır. Keza babası gibi topal olduğu halde Epidaure, civarından geçenlere saldıran ve sopası ile onları öldüren Periphetos da, Hephaistos’un oğlu olup sonradan meşhur kahramanlardan Theseos tarafından öldürüldü.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...