Jump to content
Sign in to follow this  
Renan

Birleşmiş Milletler Organlarının Görevleri Nelerdir?..

Recommended Posts

Birleşmiş Milletler Organlarının Görevleri Nelerdir?

 

2015-12-04uyur-29f17e6af45e88f4.jpg&w=1140

 

(General Assembly of the United Nations) Genel Kurul ana istişare organıdır. Tüm üye ülkelerin birer oy hakkı bulunan temsilcilerinden oluşur. Barış ve güvenlik yeni üyelerin katılımı bütçe gibi önemli konuları ilgilendiren kararlarda üçte iki çoğunluk gereklidir. Diğer konuları ilgilendiren kararlar salt çoğunlukla alınır.

 

Görev ve Yetkileri

Genel Kurul’un Antlaşma’da belirtilen görev ve yetkileri şunlardır:

 

Silahsızlanma ve silahların kontrolünü öngören düzenlemeler dahil olmak üzere uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik konuları ele almak ve tavsiye kararları vermek;

 

Güvenlik Konseyi’inde ele alınan ihtilaflar ve konuları kapsamamak üzere Dünya barışı ile ilgili konularda oturumlar düzenlemek ve tavsiye kararları almak.;

 

Güvenlik Konseyi’inde ele alınan ihtilaflar ve konular hariç olmak üzere Antlaşma kapsamına giren konularda ve Birleşmiş Milletler organlarının görev ve yetkilerini kapsayan başlıklarda oturumlar düzenlemek ve tavsiye kararları almak;

 

Uluslararası siyasi işbirliğini uluslararası hukukun geliştirilmesi ve tedvini herkesi kapsayan temel insan hak ve özgürlüklerinin hayata geçirilmesi ve ekonomik toplumsal kültürel eğitim sağlık alanlarında uluslararası işbirliği sağlanması için çalışmalara başlamak ve tavsiyede bulunmak;

 

Kökeni her ne olursa olsun milletlerarasındaki dostça ilişkileri bozacak herhangi bir sorunun barışçıl yolla çözülmesi konusunda tavsiyede bulunmak;

 

Güvenlik Konseyi ve diğer Birleşmiş Milletler organlarının vereceği raporları değerlendirmek;

Güvenlik Konseyi’nin daimi olmayan üyelerini Ekonomik ve Sosyal Konsey üyelerini ve Vesayet Konseyi’nin ek üyelerini (gerekli olması durumunda) seçmek; Güvenlik Konseyi ile birlikte Uluslararası Adalet Divanı Yargıçlarını seçmek; ve Güvenlik Konseyi’nin tavsiyesi doğrultusunda Genel Sekreteri atamak.

 

Oturumlar

Genel Kurul oturumları geneksel olarak her yıl Eylül ayının en az bir iş günü bulunan ilk haftasından sonraki üçüncü Salı günü açılır. 21 as başkan ve 6 ana komitenin oturum başkanları ile Genel Kurul Başkanının seçimi normal oturumların başlamasından en az 3 ay önce yapılır. Eşit coğrafi temsili temin etmek için Kurul Başkanı her yıl sırayla 5 bölgeden (Afrika Asya Doğu Avrupa Latin Amerika ve Karayipler Batı Avrupa ve diğer devletler) seçilir.

 

Ayrıca Güvenlik Konseyi’nin ya da Birleşmiş Milletler üyelerinin çoğunluğunun talebi üzerine Genel Sekreterin çağrısı aracılığıyla özel oturumla toplanabilir.

 

Her olağan oturumun başında Genel Kurul devlet ya da hükümet başkanları en acil sorunlar hakkındaki görüşlerini dile getirirler. Daha sonra bu sorunlar 6 ana komitede ele alınır:

 

Birinci Komite (Silahsızlanma ve Uluslararası Güvenlik konuları);

İkinci Komite (Ekonomik ve Mali İşler);

Üçüncü Komite (Sosyal İnsani ve Kültürel konular);

Dördüncü Komite (Özel Politika ve Sömürgeciliğin Sonlandırılması);

Beşinci Komite (Yönetim ve Bütçe konuları);

Altıncı Komite (Hukuki konular).

 

Bazı konular Genel Kurul’da ele alınırken bazıları bu 6 ana komiteye gönderilir. Komitelerin tavsiyelerini de içeren kararlar ve hükümler genelde Aralık ayındaki olağan oturumdan önceki genel kurulda ele alınır. Oylama ya da oylama yapılmaksızın kabul edilebilir.

 

Genel Kurul’da kararlar genellikle üyelerin çoğunluğunun katıldığı ve oy kullandığı oturumlarda alınır. Uluslararası barış ve güvenliği bazı ana organların üye seçimi ve bütçe konuları gibi önemli konularda üçte iki çoğunluk gereklidir. Oylama imzalı el kaldırarak ya da ad okuyarak yapılabilir.

 

 

Genel Kurul’da alınan kararların hükümetler için hiçbir bağlayıcı niteliği bulunmaz; fakat dünya kamuoyunun ahlaki otoritesini ve ağırlığını taşırlar.

 

Birleşmiş Milletler’in bir yıl süreli öncelikli çalışma konuları Genel Kurul tarafından yani üye ülkelerin çoğunluğunun aldığı kararlar sonucu belirlenir. Çalışmalar;

 

silahsızlanma barışın korunması insan haklarının geliştirilmesi gibi belli başlı konularda çalışmak üzere Genel Kurul tarafından oluşturulan organlar ve komiteler;

 

Kurul’ un talep ettiği uluslararası konferanslar; ve

Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği - Genel Sekreter ve uluslararası memurlar tarafından yürütülür.

 

Güvenlik Konseyi

(Resolutions adopted by the United Nations Security Council since 1946)

Güvenlik Konseyi Anlaşma kapsamında uluslararası barış ve güvenliğin korunması konusunda birincil sorumluluğa sahiptir.

 

Konseyin beşi daimi - Amerika Birleşik Devletleri Çin Fransa İngiltere ve Rusya Federasyonu - 10’u Genel Kurul tarafından iki yıllık süre için seçilen 15 üyesi vardır.

 

Her üyenin bir oyu vardır. İdari konulardaki kararlar 15 üyenin 9’unun evet oyuyla alınır. Diğer konularda karar alınabilmesi için 5 daimi üyenin tamamının evet oyu dahil olmak üzere toplam 9 evet oyu gerekir.

 

5 daimi üyenin her biri zaman içinde bir şekilde veto hakkını kullanmıştır. Daimi üye söz konusu karara tam olarak katılmadığı ama bu kararı veto etmek istemediği durumlarda çekimser kalabilir - böylelikle gerekli 9 olumlu oyun bulunması durumunda karar alınmasına olanak sağlar.

 

Antlaşma’nın 25’inci Maddesi gereğince Birleşmiş Milletler’in tüm üyeleri Güvenlik Konseyi’nin aldığı kararları kabul edip uygulamak zorundadır. Birleşmiş Milletler’in diğer organları üye ülkelere ancak tavsiyede bulunurken Konsey’in tek başına Antlaşma’da belirtildiği üzere üye devletlerin uyması gereken kararları alma yetkisi vardır.

 

Görev ve Yetkileri

Güvenlik Konseyi’nin Antlaşma’da belirlenen görev ve yetkileri aşağıdaki maddeleri içerir:

 

Birleşmiş Milletler ilke ve amaçları çerçevesinde uluslararası barış ve güvenliği korumak;

Silah üretimini düzenlenleyici önelmeler almak;

 

Tarafların sorunlarını barışçıl yollardan çözmeleri için görüşmeye davet etmek;

Uluslararası uyuşmazlıklara yol açabilecek anlaşmazlıkları ve sorunları araştırmak ve bu sorunların ya da maddelerin çözümü için tavsiyede bulunmak

Durumun ağırlaşmasını önlemek için ilgili tarafları söz konusu önlemlere uymaya çağrımak;

Konsey kararlarının etkinliğini artırmak amacıyla Birleşmiş Milletler üyelerini yaptırım gibi doğrudan şiddet içermeyen Güvenlik Konseyi kararlarına uymaya çağırmak.

 

Uluslararası barış ve güvenliği sağlamak ve korumak için güç kullanımına başvurmak ya da onay vermek;

 

Yerel anlaşmazlıkların bölgesel düzenlemeler aracılığıyla barışçıl yollarla çözülmesini teşvik etmek ve bu bölgesel düzenlemelerin BM yetkisi dahilinde kullanılmasını sağlamak;

 

Genel Kurul’a Genel Sekreter ataması konusunda tavsiyede bulunmak ve Kurul’la birlikte Uluslararası Adalet Divanı yargıçlarını seçmek;

 

Uluslararası Adalet Divanından yasal konularda hukuki rapor talep etmek; Birleşmiş Milletler’e yeni üye kabulü konusunda Genel Kurul’a tavsiyede bulunmak.

 

Güvenlik Konseyi görevini kesintisiz yerine getirecek şekilde yapılanmıştır ve bu bağlamda üye devletlerin temsilcilerinin her zaman Birleşmiş Milletler Merkezi’nde bulunmaları gerekir. Konsey genel merkez haricinde bir yerde de toplanabilir: 1972 yılında Etopya’nın Addis Ababa şehrinde; 1973 yılında Panama Şehrinde; ve 1990 yılında Cenevre-İsviçre’de toplanmıştır.

 

Barışı tehdit eden bir konunun ortaya çıkması halinde Konsey öncelikli olarak tarafların barışçıl yollarla anlaşmaya varmasını tavsiye eder. Konsey barışçıl çözüm için ilkeler belirleyebilir. Bazı durumlarda Konsey’in kendisi araştırma ve arabuluculuk görevini üstlenir. Görev dağılımı yapabilir özel temsilciler atayabilir ya da Genel Sekreter’e iyi niyet görevini üstlenmesi çağrısında bulunabilir.

 

Anlaşmazlıkların çatışmaya dönüşmesi halinde Konsey önceliği çatışmaların en kısa sürede durdurulmasına verir. Bu amaçla ateşkes talebinde bulunabilir.

 

Konsey ayrıca gerginliği azaltmak tarafları birbirinden uzak tutmak ve barışçıl çözümlerin aranabileceği huzur ortamını yaratmak için askeri gözlemcileri ve barış güçlerini görevlendirebilir. Antlaşma’nın 7. Maddesi uyarınca Konsey ekonomik yaptırımlar askeri ambargo mali yaptırımlar seyahat yasağı veya ortak askeri harekat dahil olmak üzere çeşitli tedbirler alabilir.

 

Yaptırım seçeneği Güvenlik Konseyi’nin uluslararası barış ve güvenliği sağlamada sahip olduğu en önemli araçtır. Şu anda Yaptırım Sistemi “akıllı” ya da “hedef odaklı” niteliğiyle toplumu değil kamuoyunun kınadığı politikalardan sorumlu tarafları cezalandırmaya yöneliktir.

 

Konsey 1991 Körfez Savaşı’ndan sonra Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’yla birlikte Irak’taki kitle imha silahlarının yok edildiğinin kanıtlanması için Birleşmiş Milletler Özel Komisyonu’nu (UNOSCOM) kurdu. 1999 yılında UNOSCOM’un yetkileri Birleşmiş Milletler Gözlem Doğrulama ve Teftiş Komisyonu’na (UNMOVIC) devredildi.

 

Konsey Yugoslavya ve Ruanda’da insanlığa karşı işlenen suçları yargılamak için iki uluslararası ceza mahkemesi kurdu. Mahkemeler Konsey’in yardımcı organlarıdır. 11 Eylül 2001 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri’ne yapılan terörist saldırıları takiben Konsey ayrıca yardımcı organ olarak Anti-Terörizm Komiteleri’ni kurdu.

 

Bir çalışma grubu ise 1993 yılından bu yana Güvenlik Konseyi reformu üzerinde hazırlık çalışmaları yapıyor.

 

Genel Kurul’un 1950 yılı Kasım ayında aldığı ”Barış için Birleşmek” kararı uyarınca Genel Kurul; Güvenlik Konseyi’nin uluslararası barışı tehdit eden barışı ihlal eden ya da saldırı durumlarında üyeleri arasında oybirliği sağlayamadığı için görevini yerine getirememesi halinde harekete geçebilir. Kurul; barış ihlali ve saldırı gibi durumları da içeren gelişmelerde üye devletlere ortak önlem alma konusunda tavsiyede bulunmak ve uluslararası barış ve güvenliğini korumak ve yeniden inşa etmek için gereken durumlarda silahlı kuvvet kullanma konularını derhal masaya yatırmakla yetkilidir.

 

Ekonomik ve Sosyal Konsey

(New Page 1)

Ekonomik ve Sosyal Konsey Birleşmiş Milletler ve Birleşmiş Milletler ailesi içinde yer alan kuruluşların eş güdüm içerisinde çalışmalarını sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Konsey’in 3 yıllık süreyle hizmet eden 54 üyesi vardır. Konsey’de oylama salt çoğunluk ilkesine dayanır; her üyenin bir oyu vardır.

 

Görev ve Yetkileri

Ekonomik ve Sosyal Konseyin görev ve yetkileri şunlardır:

 

Uluslararası ekonomik ve sosyal konuları ele almak ve Birleşmiş Milletler’e üye devletlere siyasi tavsiyelerde bulunacak ana forum niteliğini taşımak;

 

Uluslararası ekonomik sosyal kültürel eğitim sağlık ve ilgili konularda çalışmalar yapmak rapor hazırlamak ve tavsiyede bulunmak;

 

İnsan haklarına ve temel özgürlüklere saygı gösterilmesini sağlamak ve uygulamak;

 

Ekonomik sosyal ve ilgili alanlarda büyük uluslararası konferanslar hazırlamaya ve organize etmeye yardımcı olmak ve bu konferansların koordineli olarak takibini yapmak;

 

Birleşmiş Milletler’e bağlı Özel teşkilatların çalışmalarını yine onlara danışarak ve tavsiyede bulunarak ve Genel Kurul’a tavsiyelerde bulunarak koordine etmek;

 

Uluslararası ekonomik ve sosyal konuların ve siyasi tavsiyelerin tartışılması sırasında ECOSOC uluslararası işbirliğini teşvik etme geliştirme ve öncelikli çalışmaları belirlemede kilit rol oynar.

 

Oturumlar

Konsey yıl boyunca genelde kısa oturumlar ve çok sayıda hazırlık toplantıları yuvarlak masa toplantıları ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin katılımıyla paneller düzenler. Konsey ayrıca Temmuz ayında New York ve Genevre’de dört hafta süreyle oturumlar düzenler. Ekonomik sosyal ve insani konuların tartışıldığı söz konusu oturumlar Bakan ve diğer yüksek rütbeli kıdemli memurların katılımıyla gerçekleştirilir. Konseyin çalışmalarının idari yönü yardımcı ve ilgili organlarca yürütülür.

 

Yardımcı ve İlgili Organları

Konsey’in yardımcı organları şu birimleri içerir:

 

Konseyin danışma kurulları olan ve görevleri uzmanlık ve sorumluluk gerektiren alanlarda çalışmalar yapmak ve tavsiyelerde bulunmak olan dokuz çalışma komisyonu: İstatistik Komisyonu Nüfus ve Kalkınma Komisyonu Sosyal Kalkınma Komisyonu İnsan Hakları Komisyonu Kadının Statüsü Komisyonu Narkotik Komisyonu Suçu Önleme ve Ceza Hukuku Komisyonu Kalkınma için Bilim ve Teknoloji Komisyonu Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu.

 

5 Bölgesel Komisyon: Afrika Ekonomik Komisyonu (merkezi Addis Ababa Etiyopya’dadır) Asya ve Pasifikler Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (merkezi Bankok Tayland’dadır) Avrupa Ekonomik Komisyonu (merkezi Cenevre İsviçre’dedir) Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (merkezi Santiago Şili’dedir) ve Batı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (merkezi Beyrut Lübnan’dadır).

 

Altı daimi komisyon ve uzman birim: Program ve Koordinasyon Komitesi Beşeri Yerleşim Komitesi Sivil Toplum Kuruluşu Komitesi Uluslararası Kuruluşlarla Müzakere Komitesi Enerji ve Doğal Kaynaklar Komitesi ve Kamu Yönetimi Komitesi.

 

Kalkınma planlaması doğal kaynaklar ekonomik sosyal ve kültürel haklar ve Yerli Halklar Daimi Forum’u gibi konularda çok sayıda uzman birim.

 

Konsey ayrıca tamamı kendisine rapor sunan ve bağımsız oturumlarında tavsiyelerde bulunan Birleşmiş Milletler programları (UNDP UNEP UNICEF UN-HABITAT ve UNFPA gibi) ve özel teşkilatların (FAO WHO ILO ve UNESCO gibi) çalışmalarını belli bir dereceye kadar koordine eder ve bunlarla işbirliği yapar.

 

Sivil Toplum Kuruluşlarıyla İlişkiler

Anlaşma uyarınca Ekonomik ve Sosyal Konsey yetkisi dahilindeki konularla ilgili Sivil Toplum Kuruluşlarına (STK) danışarak faaliyetlerini yürütür. 2100’den fazla STK’nın Konsey’de danışman statüsü vardır. Konsey bu kuruluşların görüşlerini ifade etme fırsatlarının olduğunu ve kendi alanlarında özel bir deneyim ve teknolojik bilgiye sahip olduklarını kabul eder.

 

Konsey STK’ları üç sınıfa ayırmıştır: Birinci kategorideki kuruluşlar Konsey’in faaliyetleri ile en çok ilgili olan kuruluşlardır; 2. kategorideki kuruluşların belli alanlarda özel yetkileri vardır ve Konseye ara sıra katkıda bulunan kuruluşlar geçici danışmanlık listesinde yer almaktadır.

 

Danışman Statüsündeki STK’lar Konsey toplantılarına ve onun yardımcı organlarına gözlemci gönderebilir ve alanıyla ilgili konularda yazılı beyanlarda bulunabilir. Ayrıca her iki tarafı da ilgilendiren konularda Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği ile istişarede bulunabilirler.

 

Yıllar içinde Birleşmiş Milletler ve ilgili STK’lar arasındaki ilişki önemli ölçüde gelişmiştir. STK’lar git gide siyasi konular ve programlar hakkında danışılabilecek ortaklar ve sivil toplumla aradaki bağlantıyı sağlayan mekanizmalar olarak görülmeye başlanmıştır. Tüm dünyada sayıları giderek artan STK’lar Birleşmiş Milletler ile Birleşmiş Milletler Anlaşmasında belirtilen hedeflere ulaşmak için günlük çalışmalar yürütmektedir.

 

Vesayet Konseyi

Vesayet Konseyi 7 üye devletin yönetimi altına verilen 11 bölgesel yönetimin denetimini sağlamak ve bu bölgelerin kendi özerk yönetimlerini kurmaları ya da bağımsız olmaları için yeterli adımların atılmasını garanti etmek üzere 1945 yılında Birleşmiş Milletler Antlaşmasının ilgili maddesi gereğince kuruldu. Anlaşma başka bir ülke yönetimi altında bulunan topraklarda yaşayan halkların siyasi ekonomik sosyal ve eğitim alanlarındaki ilerlemeleri ile ilgili olarak Yönetim Birimi tarafından hazırlanan raporları inceleme ve görüşme; bölgelerden dilekçe kabul etme; ve bölgelerde özel görevleri üstlenme yetkisini Vesayet Konseyine vermiştir.

 

Söz konusu bölgeler 1994 yılına kadar gerek ayrı devletler olarak gerekse de bağımsız komşu devletlere katılarak özerk yönetimlerini kurmuş ya da bağımsızlıklarına kavuşmuştur. Vesayet Konseyi’nin çalışmaları sonucu en son olarak Pasifik Adası Palu bağımsızlığına kavuşmuş ve BM’nin 185. üyesi olarak teşkilata katılmıştır.

 

Görevi biten Vesayet Konseyi’nin üye sayısı şu anda Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesine (Çin Fransa Rusya Federasyonu İngiltere Amerika Birleşik Devletleri) indirilmiş ve gerek görülmesi halinde danışılacak bir yapıya dönüştürülmüştür.

 

Uluslararası Adalet Divanı

Lahey’de kain Uluslararası Adalet Divanı Birleşmiş Milletlerin başlıca adli organıdır. Devletler arasındaki yasal anlaşmazlıkları çözüme kavuşturur ve Birleşmiş Milletler ve onun özel teşkilatlarına hukuk müşavirliği hizmeti verir. Tüzüğü Birleşmiş Milletler Anlaşması’nın ayrılmaz bir parçasıdır.

 

Divan Tüzüğüne taraf olan tüm devletlere - ki Birleşmiş Milletler üyelerinin tamamını kapsar - açıktır. Yalnızca devletler ihtilaflı konularda Divan önünde taraf olabilir ve ihtilaflarını sunabilir.

 

Divan özel şahıs ve kişiler ile uluslararası örgütlere açık değildir.

 

Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi herhangi yasal bir konu hakkında Divan’ın hukuki görüşünü alabilir. Birleşmiş Milletler’in diğer organları ve özel teşkilatları ancak Genel Kurul’un uygun görmesi durumunda faaliyetleri kapsamındaki yasal konularda Divan’ın hukuki görüşünü alabilir.

 

Yetkileri

Devletlerin Divan’a getirdiği tüm konuların yanı sıra Birleşmiş Milletler Antlaşmasında ve diğer uluslararası anlaşma ve sözleşmelerde belirtilen konular Divan’ın yetki alanına girer. Devletler Divan’ın vereceği kararın bağlayıcılığını gerek Divan’a referans sağlayan anlaşmayı gerekse mukaveleyi imzalayarak ya da bu hususu deklare ederek kabul ederler. Devletler Divan kararlarının bağlayıcılığını kabul ettiklerini açıklarken bazı çekincelerini de söz konusu deklarasyona ekleyebilirler.

 

Divan tüzüğü gereğince anlaşmazlıkları şu yollara başvurarak karara bağlar:

 

Aralarında ihtilaf bulunan devletler tarafından kabul edilen uluslararası anlaşmalar;

Genel kabul görmüş uluslararası uygulamalar;

Ülkeler tarafından kabul gören genel kanun hükümleri; ve

Çeşitli milletlerin en önde gelen bilim adamlarının öğretileri.

 

Üyelik

Divan Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi tarafından bağımsız oylamayla seçilen 15 yargıçtan oluşur. Yargıçlar vasıflarına dayanılarak seçilir ve dünyadaki başlıca hukuki sistemlerin Divan’da temsilinin sağlanmasına önem verilir. Aynı ülkeden 2 yargıç divanda yer alamaz. Yargıçlar 9 yıllık sürelerde görev yaparlar ve ikinci defa seçilebilirler. Görevleri sırasında başka bir işle meşgul olamazlar.

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...