Jump to content
Sign in to follow this  
Renan

Nota Nedir? İlk Kim Tarafından Bulundu?..

Recommended Posts

Nota nedir? İlk kim tarafından bulundu?

 

Müzik, duygu ve düşünceleri ifade eden seslerin düzenlenmesi sanatıdır. Nota da bu seslerin sembolize edilerek yazıya dökülmüş halidir…

 

Eski Grek dilinden gelen müzik, sözcüğü sesin ve sessizliğin belirli bir zaman aralığında ifade edildiği sanatsal bir form olarak anlamlandırılır. Müzik bir sanat dalı olduğu kadar bir bilimdir de. İlkel insanın doğadaki sesleri taklit etmesiyle başlayan müzik, günümüzdeki modern halini alana kadar uzun bir süreçten geçmiştir.

 

Seslerin yüksekliklerini (incelik ve kalınlıklarını) ve sürelerini gösteren işarete ise nota denir. Tahmin edileceği gibi belli bir zamana kadar müziğin aktarımı ancak ve ancak kulaktan kulağa olmuştur ve değişikliğe uğraması, unutulması engellenememiştir.

 

Tanıdık bir isim müziği kalıcı hale getirecek adımların ilkini atmıştır. Müzikteki matematiksel gizemi keşfederek yazıya dökmenin ilk temeli dik üçgen teoremi ile bildiğimiz Pisagor (Pythagoras, M.Ö. 530-450) tarafından atılmıştır. Pisagor tüm evrenin sayılar ve aralarındaki ilişkilere göre kurulduğuna inanıyordu. Müziği çözümlemek için de matematiksel bir formül bulmuş.

nota-1_200315.png

 

Bir rivayete göre; Pisagor müziğin içindeki matematiği bir demirci dükkanının önünden geçerken keşfetmiş. Demirci ustasının, demir döverken kullandığı aletlere göre değişik sesler çıkarması Pisagor’un ilgisini çekmiş, dükkanı kapattırarak ustaya çeşitli aletler kullandırmış, çıkan sesleri incelemiş ve kayıtlar almış. Bu hesaplamalar sonucu Pisagor telin boyu yarısına indirildiğinde sesin oktavına (ses aralığı) ulaştığını, tel 2/3 oranına indirgendiğinde ise sesin beşlisine (bir sese göre, üst veya alttan kendi dahil beşinci sesine beşli denir) ulaştığını keşfetmiştir.

 

Bu buluş müzik için çok önemliydi ama Batı müziği 11. yüzyılın başına kadar günümüzde kullanılan notalardan habersizdi. Ama onun öncesinde 6. yüzyılın başlarında Romalı bir filozof olan Boethius sesleri harflerle adlandırdı. Günümüzde notaların A, B, C, D, E, F, G şeklinde ifade edilmesinin temelleri Boethius tarafından atılmış oldu.

 

11. yüzyıla gelindiğinde Toskanalı rahip Guido’nun (Gui d’Arezzo) korodaki çocuklara ilahi öğretmeye çalışırken notaları buldu. İlahiyi metne çeviren Guido, el parmaklarındaki girinti ve çıkıntılara metnin ilk hecelerini yazar. Böylece bir gam dizisinin sekiz notasını birden sıralamış olur. Bu yöntem müzik tarihinde Guido’nun Eli olarak anılır. Guido notaların isimlerini Aziz Iohannes Battista ilahisindeki mısraların birinci hecesinden alır.

 

nota-2_200315.png

 

Ut queant laxis (“Ut” 12 y.y’da “do” olmuştur)

Re sonare fibris

Mi ra gestorum

Fa muli tourum

Sol ve polluti

La bil reatum

 

Soncte iohannes (Sonradan 13 y.y’da “si” olmuştur – Soncte iohannes kelimesinin baş harfleri)

Notalama sisteminin seslerin yüksekliğini kesin olarak belirtmeye başlamasıyla müzikte büyük bir ilerleme kaydedildi. 11. yüzyılda notaların üzerine dizildiği beş çizgiden oluşan “porte”nin kullanılmasıyla notaların yüksekliği (do, re, mi…) ve süresi (birlik, ikilik, dörtlük…) kesin biçimde belirlenebilir hale geldi.

 

Çeşitli sesleri belirtmek ve bunların birbirlerine karışmasını önlemek için sesleri temsil eden notalar, İngilizce’de ve Almanca’da harflerle gösterildi. (C=do, D=re, E=mi, F=fa, G=sol, A=la, B=si-İng., H=si-Alm.)

 

Notalama, müzisyeni ezberden kurtararak repertuarın zenginleşmesine ve çeşitlenmesine imkan vermiştir. Nota sayesinde bir müzisyen bilmediği bir müzik parçasını icra edebilmek için tek başına yeterli bir hale gelmiştir.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...