Jump to content

Kişiliğin Ölçülmesi...


Renan
 Paylaş

Önerilen Mesajlar

Kişilik, davranışlarımızın çoğunu kapsayan karmaşık bir olgudur. Aynı zamanda kişiliği oluşturan etmenler de pek çoktur. Bu iki özellik, kişiliğin ölçülmesini zorlaştırmaktadır.

 

Doğumla başlayan ve çok uzun bir zaman diliminde oluşan kişiliği ölçen çeşitli araçlar geliştirilmiştir. Bu araçlar pozitif bilimlerdeki ölçme tekniklerinden güvenirlilik ve geçerliliklerinin düşük olması bakımından ayrılır. Fakat bu araçlar, kişilik hakkında, sınırlı ve genel bir bilgi vermektedir. Kişilik gibi çok karmaşık bir olguyu tam anlamıyla ölçebilen herhangi bir araç, bugüne kadar geliştirilememiştir.

 

KİŞİLİK TESTLERİ NASIL HAZIRLANIR

Kişilik testlerinin hazırlanmasındaki amaç; hangi kişilerde, hangi kişilik özelliğinin farklılık gösterdiğini belirlemektir. Bunun için, kişilik testi hazırlanırken öncelikle hangi özelliklerin araştırılacağı belirlenir. Hazırlanan test çok sayıda insana uygulanarak testlerin normları oluşturulur. Bu normların geçerliliği ve güvenirliği için tekrar araştırmalar yapılır. Bu araştırmalar sonucunda istenen özellikleri ölçebilen araçlar, test şekline getirilir.

 

KİŞİLİK TESTLERİNİN ÇEŞİTLERİ

 

GÖRÜŞME

Görüşme, bireyin kişiliğini tanımaya yönelik karşılıklı konuşmadır. Bu yöntemde, kişiliği belirlenecek birey ile psikolog arasında çeşitli konuşmalar yapılır. Görüşmenin sıradan konuşmadan farkı, bireyi tanımaya yönelik bir amacının olmasıdır.

Görüşmenin amacına ulaşabilmesi için görüşmecinin uzman, aynı zamanda önceden hazırlıklı olması gerekir. Bu aşamada görüşmeci, nasıl bir yol izleyeceğini ve hangi soruları soracağını önceden belirler.

 

DERECELENDİRME ÖLÇEKLERİ

Gözlem ya da görüşme sonucu elde edilen izlenimler derecelendirme yolu ile kaydedilir. Derecelendirme; bireyde, hangi özelliğin hangi oranda bulunduğunu belirlemeyi amaçlayan ölçek şeklidir. Derecelendirme öznel bir teknik olduğu için uzman olmayan kişilerce uygulandığında yanlış ve olumsuz sonuçlar verebilir. Bu da bireylerin kişiliği ve davranışları hakkında bazı olumsuz tutum ve ön yargılara neden olur.

Derecelendirmede, bireylerin davranış özelliklerinin oranı belirlenir. Bir insanın kendine güveninin çok iyi, iyi, orta, kötü gibi derecelerle belirlenmesi buna örnektir.

Derecelendirmenin başarılı olabilmesi için;

 

• Derecelendirmeyi yapan kişinin uzman olması,

 

• Derecelendirmeyi yapan kişinin, derecelenen bireyi iyi tanıması,

 

• Derecelendirmeye konu olan tek bir özelliğe bakarak kişilik değerlendirmesi yapılmaması,

 

• Derecelendirmeyi yapan kişinin ölçeği anlaması ve nesnel olması gerekir.

 

YAZILI TESTLER

Bu testler, temelde bireyin belli durumlardaki tepkilerini ve hislerini bildirdiği bir ankettir. Bu amaçla, kişiliği değerlendirecek olan bireylere çeşitli sorular sorulur. Cevaplar, puanlanarak değerlendirilir. Yazılı testler kişiliğin bir özelliğini ölçmek için hazırlanabildiği gibi birçok özelliği ölçmek için de hazırlanabilir.

Minesota çok yönlü kişilik envanteri (MMPI) ve Kaliforniya psikolojik envanteri (CPI), günümüzde en çok kullanılan yazılı testlere örnektir.

Yazılı testler, bireyin soruları anlama ve dürüstçe cevap verme istekliliğine olan güvene dayanır. Örneğin, işe girmek için kendisine yazılı test uygulanan bir birey, kendisini iyi göstermek için çoğu zaman sorulara dürüst cevaplar vermeyebilir. Bu da yazılı testlerin güvenilirliğini olumsuz yönde etkiler.

 

PROJEKTİF TESTLER

Projektif test, bireye istediği gibi cevap verebileceği belirsiz bir uyarıcı sunar. Birey uyarıcı açık olmadığı için kendi kişilik özelliklerini buna yansıtır. Projektif testler, bireye belirsiz bir uyarıcı vererek onun duygularını, düşüncelerini, fikirlerini, cevaplarında yansıtmayı sağlayan testlerdir. Projektif testlerin temel özellikleri şunlardır:

 

• Dolaylı bir ölçme aracıdır. Birey, verdiği cevapları nasıl değerlendirildiğini bilmez.

 

• Projektif testlerde cevap özgürlüğü vardır. Birey, kendisine sunulan uyarıcıları, kendine göre değerlendirir ve cevaplar.

 

• Projektif testlerde uyarıcılar tam olarak belirlenmemiştir. Bireyin bu uyarıcıları kendisinin değerlendirip duygu ve düşüncelerini yansıtacağı düşünülür.

 

• Projektif testler kişiliği tüm yönleri ile ve bütün olarak değerlendirmeye yönelir.

 

• Projektif testlerde uyarıcıların belirsiz olması, cevapların değerlendirilmesini, güvenilirliğini ve nesnelliğini zorlaştırır.

Projektif testler uyarıcının çeşidine, testin işlevine ve değerlendirme biçimine göre çeşitli şekillerde sınıflandırılabilir. Bunların başlıcaları Rorschach (Roşa) ve TAT öykü tamamlama testleridir.

 

RORSCHACH TESTİ

Test İsviçreli psikiyatrist Herman Rorschach tarafından geliştirilmiştir. Bu test, oldukça karışık mürekkep lekeleriyle yapılmış 10 karttan oluşur. Mürekkep lekelerinden bazıları renkli, bazıları siyah - beyazdır. Deneğe, belli bir sürede bütün kartlara tek tek bakması ve bunu yorumlaması söylenir. Bu yolla bireyin kendi düşüncelerini yansıtacağı kabul edilir.

 

TEMATİK ALGI TESTİ

Bu Test Amerikalı Henry Murray tarafından geliştirilmiştir. Deneğe farklı an-(Terbiyeden-Yoksunum)-lamlar içerebilen 20 resim gösterilir. Bireyin bunlarla ilgili hikaye anlatması istenir. Bu yolla deneğin kendi kişilik özelliklerini hikayeye yansıtacağı kabul edilir.

 

KİŞİLİK TESTLERİNİN GENEL OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ VE ELEŞTİRİSİ

Kişiliği ölçmek için birçok araç geliştirilmiştir. Ama, kişiliği tüm yönleri ile ölçen eksiksiz bir kişilik testi henüz geliştirilememiştir. Bu yüzden günümüzde kullanılan ölçme araçlan ile kişiliği tam olarak belirlemek doğru bir hareket değildir. Bu testler, kişilik hakkında ip uçları verebilir ama kesin karara varılması için yeterli değildir.

 

Görüşme ve dereceleme teknikleri hemen herkes tarafından kullanılabilen, kişiliği her yönü ile bize tanıtan araçlardır. Fakat, iki teknikte sadece genel ölçümler yapılabildiği için güvenilir ve geçerli değildir. Yazılı testlerde birey, kendisi ile ilgili sorulara uygun seçeneği işaretleyerek cevap verir. Kişinin kendi kendini değerlendirmesine dayalı bir teknik olduğu için özneldir. Diğer tekniklere göre daha güvenilir olan projektif testler ise daha çok bireyi rahatsız eden durumları ortaya çıkarmada kullanılır.

 

Bu nedenlerden dolayı, ister yazılı ister projektif olsun tüm testler, birey hakkında her zaman doğru sonuçlar vermeyebilir. Bu sonuçlar üzerinde yapılan değerlendirmeler, bireyin yanlış yönlendirilmesine neden olur. Bu yüzden bireylerin değerlendirilmesinde kişilik testlerinin başka yöntemlerle destelenmesi gerekir.

Yorum bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

 Paylaş

×
×
  • Yeni Oluştur...