Jump to content

Taş Süsleme


İη¢ιѕєℓ

Önerilen Mesajlar

İη¢ιѕєℓ

SÜSLEME

 

 

Selçuklu devrinde büyük beceri geliştiren taşçı ustaları bu başarılarını Beylikler devrinde de sürdürmüştür. Batı Anadolu Beyliklerinde 14. yüzyıldan başlayarak gözlenen daha sade bir anlayışa sahip taş işçiliği etkisini yüzyıl ilerledikçe diğer bölgelerde de hissettirir.

 

 

Beylikler devri eserlerinde taş kabartmaların yanı sıra şebeke, renkli taş ve kakma işçiliğine de önem verilir.

 

 

Taş kabartmalar Selçuklu devri düzeyinde olmasa da yapıların bezemelerinde oldukça önemli yer alır. Yüzeysel işlenen bu kabartmalar geniş alanlar kaplamaz. Yapı dışında protallerde, pencere alınlıklarında yer alırlar. Yapı içinde taş kabartma daha az kullanılır. Sütun, destek başlıkları ve yastıkları, ender olarak mihraplar taş oymalarla bezenir. İznik Yeşil Cami’de sütun başlıklarında ve yastıklarında işlenen rumiler, palmetler, lotuslar yapı içi taş kabartmalarına örnektir. Bursa Yıldırım Mederesesi cephesinde yer alan taş profiller, rozetler, mukarnaslar, Bursa Ulu Cami’de portal ve pencere bordürlerinde görülen geometrik şekiller, Kufî yazıyı hatırlatan bordürler, rumiler, yapı dışında uygulanan taş kabartmalarda Beylikler devrinin getirdiği yeni anlayışı gösterir.

 

 

14. -15. yüzyıllarda aynı kentte bulunan bazı eserlerde oldukça zengin taş bezemelere rastlarken bir diğerinin daha sade tutulduğunu görürüz. Geometrik, bitkisel ve yazı motiflerinin dengelenmesinde de böyle farklılıklar dikkati çeker.

 

 

15. yüzyılın taş işçiliği bakımından en zengin yapılarında olan Amasya Beyazıt Paşa ve Bursa Yeşil Camiilerinde yazı, bitkisel ve geometrik desenler dengeli olarak birlikte uygulanmıştır.

 

 

15. yüzyıl Beylikler devri mihrablarının çoğu taştır. Bu mihrabların oldukça sade, profilli mermer işçiliği Selçuklu’ların zengin taş kabartmalı mihrablarından çok farklıdır.

 

 

Taş işlemenin en zengin uygulama alanlarından biri de mihrap, portal, kubbe geçişleri, kubbe, sütun ve destek başlıklarında, bordürlerinde yer alan mukarnaslardır. Edirne Eski ve Üç Şerefeli, Amasya Beyazıt Paşa, Bursa Yeşil Cami gibi ünlü eserlerin portallerinde gördüğümüz zengin mukarnaslar Selçuklu portallerindeki geleneğin daha gelişmiş örnekleridir. Mukarnaslarda yer yer görülen sarkıtlar bu devrin getirdiği yeni bir özelliktir. Bursa Yeşil ve Yıldırım camilerinin pencere çerçevelerinde, desteklerinde yer alan mukarnaslar bu bezemenin çeşitli uygulama alanlarına örnektir.

 

 

Mermer şebekeler daha çok son cemaat yerlerinde, mimberlerde, pencerelerde uygulama alanı bulurlar. Geometrik geçmeli motifleriyle çoğu kez birbirinden farklı zengin bir program sunarlar. İznik Mahmut Çelebi, Milas Firuz Bey, bursa Hüdavendigar camilerinin son cemaatlerinde Bursa Yeşil Camii’nin pencerelerinde yer alan geometrik kompozisyonlu mermer şebekeler Beylikler devri süsleme karakterini gösterir.

 

 

Renkli mermer ve taşların birarada kullanılmasıyla sağlanan hareketli düzeyler devrin özelliğini yansıtır. Güney ve Güneydoğu Anadolu bölgesi Beylikler dönemi yapılarında benzer uygulamalara rastlarız. Kapı ve pencere kemerlerinde, kilit taşlarında, mihraplarda, revak kemerlerinde, iki veya daha çok renkte taşla bezemeler sağlanır.

 

 

Düğümlü kemer süslemeleri, Beylikler devri pencere ve portallerinde de karşımıza çıkar. Bursa Ulu Camii pencerelerinden birinde, Selçuk İsabey Camii portalinde düğümlü kemer süslemeleri görürüz.

 

 

Dönüşümlü olarak iki renk taşla işlenmiş kemerler Beylikler devri mimarisinde oldukça tutulmuştur. Edirne Eski, Şah Melek ve Üç Şerefeli Camilerde Amasya Yörgüç Paşa ve Beyazıt Paşa, Bursa İbn Bezzaz camilerinin kemerlerinde iki renkli taş uygulamasının başarılı örneklerini buluruz (Öney, 1989:29s).

İleti bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

×
×
  • Yeni Oluştur...