Jump to content

Gerçekçi Çatışma Kuramı...


Renan
 Paylaş

Önerilen Mesajlar

Hırsızlar Mağarası: Gruplar Arası İlişkiler Üzerine Klasik Bir Deney

 

1954 yazında A.B.D.’de 11 yaşında 22 çocuk üç haftalık bir kamp yapmak üzere Hırsızlar Mağarası adındaki kamp yerine gelirler. Hepsi beyaz ve orta sınıf ailelere mensup olan bu çocuklar, Muzaffer Sherif tarafından gerçekleştirilen bir dizi alan deneyinin bir parçası olduklarının farkında değildirler.

 

Birbirleriyle daha önceden hiç tanışıklığı olmayan yirmi iki çocuk, kamp (aslında deney) başlamadan önce tesadüfi bir biçimde iki gruba ayrılır. Kamp yerine ayrı otobüslerle gelirler. Birbirlerini görüp duyamayacakları uzaklıkta iki kamp kurulur ve her birine yıkanma, kayıkla dolaşma, ateş yakma vb. konularda ayrı ayrı olanaklar sağlanır; tuvaletler ortaktır ama kullanma saatleri farklıdır. Böylece ilk haftada kendi içinde dayanışmacı ve diğer grubun bilincinde olan iki grup yaratılır. Hatta bu gruplara isim verilir; birine Kartallar, diğerine Akbabalar denir (Brewer ve Crano, 1994).

 

İkinci haftada, iki grubun birbiriyle temasa geçmesi ile deneyin ikinci aşaması başlar. Bu aşamada iki grup arasında rekabet yaratılmaya çalışılır. Başta spor yarışmaları olmak üzere pek çok faaliyetle bu kolayca başarılır. İkinci haftanın sonunda iki grup arasında düşmanlık oluşmuştur. Birbirlerine isim takarlar, karşıt grubu küçümseyici sözler, küfürler ve davranışlar başlar. Bu arada kendi gruplarının içinde birbirlerine daha sıkı kenetlenirler.

 

Üçüncü hafta, araştırmacı tarafından bütünleşme aşaması olarak düzenlenir. İki grup arasındaki çatışmayı ve düşmanlığı azaltmak için, ilk önce her iki grubun bir araya geldiği rekabetin olmadığı hoş olaylar yaşanır. Örneğin ortak yemekler düzenlenir, filmler seyredilir. Ancak bu tür faaliyetler pek işe yaramaz. Gruplar her fırsatta karşılıklı olarak birbirlerine saldırmayı sürdürürler. Ortak yenen yemekler, gruplar arasında yiyeceklerin atıldığı bir savaşa dönüşür. Böylece iki grup arasında yalnızca temasın gerçekleşmesinin gruplar arası düşmanlığı azaltmaya yetmediği ortaya çıkar. Araştırmacı bu kez, grupların her birinin tek başına yapamayacağı, iki grubun işbirliğini gerektiren üst düzey hedefleri devreye sokar. Kampta delinen su deposunun tamiri iki grubun ortak çabasını gerektirmiştir.

 

İkinci işbirliği, kampa getirilecek filmin kamp yöneticileri tarafından pahalı bulunması ve her iki gruptan para toplanması sayesinde yaşanmıştır. Kampa yiyecek getiren kamyonun suya kayması, üçüncü kez işbirliği gerektiren bir durumu ortaya çıkarmıştır. Bu aşamada her bir ortak hareketin tek başına gruplar arası düşmanlığı azaltmadığı ama üç olayın üst üste gelmesinin gruplar arası düşmanlığı giderdiği gözlenmiştir. Öyle ki, kamptan ayrılırlarken gruplar aynı otobüslere binmeyi kabul etmişler ve yeni arkadaşlıklar kurulmaya başlanmıştır (Brewer ve Crano, 1994).

 

Gerçekte Sherif, bundan başka benzer iki alan deneyi daha gerçekleştirmiş ancak ikisi de burada anlatılan son aşamaya gelemeden sona erdirilmiştir. Bu deneylerden elde edilen bulguları açıklamak için Sherif gerçekçi çatışma kuramını ileri sürmüştür. Bu kurama göre, temel olarak, bireyler ve gruplar arasında ortaya konan hedeflerin niteliği, bireyler ve gruplar arası ilişkilerin niteliğini belirlemektedir. Başarılması için ortak çaba gerektiren hedefler söz konusu olduğunda, bireylerin işbirliği yapacağı ve bir grup oluşturacağı öngörülmektedir. Diğer taraftan, sadece bir kişinin, diğerinin aleyhine olacak şekilde ulaşabileceği hedefler (örneğin, bir tarafın kazanıp diğer tarafın kaybetmek zorunda olduğu satranç oyunu) söz konusu olduğunda, bu hedefe ulaşmak için bireyler arasında rekabet yaşanacak ve bu da grup oluşumunu engelleyecek ya da varolan grubun krize girmesine yol açacaktır.

 

Gruplar arası düzeyde ise, grupların birbirlerinin aleyhine ulaşabilecekleri hedefler, gerçekçi grup çatışması, kendi grubunu kayırma, karşıt grubu kötüleme, düşmanlık vb. ‘ne yol açacaktır. Eğer iki grubun ortaklaşa çabasıyla ulaşabilecekleri hedefi olursa, gruplar arası ilişkide çatışma azalacak ve uyum teşvik edilmiş olacaktır (Bkz. Şekil 13.1). Karmaşık gibi görünen bu kuramsal öngörüleri bir örnek üzerinde basitleştirerek göstermek olasıdır. Lig şampiyonluğu mücadelesinde Beşiktaş ve Galatasaray’ın mücadele ettiğini düşünün. Sadece bir takım, lig şampiyonu olabileceği için, yani biri kazanırken diğerinin kaybetmesi zorunlu olduğundan, iki takım ve taraftarları arasında kıyasıya bir rekabet ve büyük olasılıkla düşmanlık olacaktır. Ama bu iki takımdan bazı oyuncuların milli takıma alınarak Türkiye’yi temsilen oynadığı bir maçta, iki takım ve taraftarları arasındaki rekabetin ve düşmanca duyguların geçici bir süre için de olsa kalkması beklenebilir. Çünkü bu durum, ancak ortak çaba gösterilerek başarılı olunabilecek bir durumdur.

 

Sosyal psikolojide gruplar arası rekabet kavramı etrafında yapılan çeşitli araştırmaların sonuçları, bu kuramın öngörüleriyle tutarlıdır. Örneğin, bazı araştırmacılara göre, refahın düşme eğilimi gösterdiği 1880 ile 1930 yılları arasındaki dönem, Amerika’daki zenci linçlerinin en yüksek olduğu dönem olmuştur; sınırlı kaynaklar için rekabet arttıkça, etnik gruplar arası düşmanlığın da arttığı gözlenmiştir. Fas’ta kabileler arası kanlı kavgaların nedenlerinin incelendiği bir araştırmada, bu kavgalar, kurak bir mevsimin ardından su kullanma hakkı ve mera olarak kullanılacak arazilerin belirlenmesi konusundaki tartışmalara bağlanarak açıklanmıştır (Bilgin, 1994).

 

9viir8.jpg&w=939

Yorum bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

 Paylaş

×
×
  • Yeni Oluştur...