Jump to content

Türkiye ve Cumhuriyet


İη¢ιѕєℓ

Önerilen Mesajlar

İη¢ιѕєℓ

Kendilerini idare edecek kimseleri seçmek, Türklerin çok eski bir geleneğidir. Çok eski Türk devletlerinde, devlet başkanlığının babadan oğula geçme değil, secim yoluyla meydana geldiğini biliyoruz.

 

 

Nitekim Oğuz töresinde de devlet ailenin ortaklaşa malı sayılır ve başkanları kendi taraflarından ve kendi aralarından seçil lirdi.

 

 

Eski Osmanlı tarihi yazarları, ilk Önce Edirne Vak’ası denilen ve II. Mustafa’nın tahttan indirilip, yerine III. Ahmed’in, geçirilmesi sonucunu veren olay dolayısıyla bu konuya değinmişler ve bu ihtilâli İdare eden Çalık Ahmet Paşa’nm Osmanlı imparatorluğunda saltana son verip Cumhuriyet idaresi kurmak istediğini ileri sürmüşlerdir. Bu olay 1703 yılmda yani günümüzden 268 yıl evvel geçmiş, ancak II. Ahmet duruma hakim olur olmaz onu idam ettirmiştir.

 

 

Türkiye’yi cumhuriyet İdaresine kavuşturan ise, aziz Atatürk’tür. Kendisi 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’da Anadolu topraklarına ayak basarak, Türk Milleti hakkında verdikleri İdam hükmünü yerine getirmeye çalışanların derin bir umutsuzluk gecesiyle kararttıkları yurdumuzun ufuklarına yeni bir umut ve heyecan güneşi halinde doğduğu gün, bütün milleti emrine hazır bulmuştu. Buna rağmen şahsî kararlarla değil, Türk milletini temsil eden kongre ve meclislerle çalışmayı tercih etmiştir. Erzurum ve Sivas Kongreleri ve 23 Nisan 1920 tarihinde açılıp Türk Milletinin kaderine el koyan Türkiye Büyük Millet Meclisi, iste bu düşünce ve anlayışın mahsulleridir. Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla birlikte Türkiye’de Cumhuriyet İdaresi aslında fiilen kurulmuş bulunuyordu. Yalnız resmî adı henüz Cumhuriyet değildi.

 

 

Lozan barışının imzalanmasından sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimi yenilemeye karar vererek dağıldı. Atatürk bu sırada meclis yeniden toplanıncaya kadar uzman arkadaşlarını yeni bir Anayasa hazırlamaya memur etti. Kendilerine verdiği direktiflerin ruhu İse, şu üç esasta toplanıyordu.

 

 

O sırada olduğu gibi Devlet ve hükümet başkanlıklarının bir kişide toplanması doğru değildi.

Millî hükümetin şekli aslında bir Cumhuriyet iken bunu kesin şekilde ifade etmemek bir zaaftı,

Cumhuriyeti ilân etmek ve Devlet başkanlığını Cumhurbaşkanlığı makamında toplamak lazımdı.

Kendisi, 22 Eylül 1923 tarihinde ünlü Neve Prefl Presse (Nöe Fray Presse) Gazetesi muhabirine verdiği bir beyanatta ise:

 

 

? Yeni Türkiye’nin yenileşmesi işi, daha sona ermemiştir. Türkiye Anayasasının henüz gelişme yolunda son ve kesin şekli aldığı sanılamaz. Değişiklikler ve düzeltmeler yapmak ve daha mükemmel bir hale getirmek çok lâzımdır diyerek bu husustaki görüş ve düşünüşünü açığa vurmuş oluyordu.

 

 

14 Ağustos 1023 tarihinde Fethi Okyar’ın başkanlığında kurulan yeni bakanlar kuruluna karşı mecliste beliren maksatlı bir muhalefet, hükümeti, iş görmez hale getirmiş bulunmaktaydı. Atatürk, 25 Ekimde hükümet üyelerini Çankaya Köşkünde toplayarak istifa etmelerini ve hatta meclis tarafından yeniden seçilecek olsalar bile bakanlık görevi kabul etmemelerini tavsiye etti. Böylece maksatlı grubun aslında bir hükümet kuracak güçte olmadığını ortaya koymak istiyordu. Nitekim düşüncesinin doğru oldjığu anlaşıldı. Kabine buhranı böylece 28 Ekim gününe kadar devam etti. Atatürk, Türk milletini temsil eden Meclis çoğunluğunun Cumhuriyet taraflısı olduğunu biliyordu. O gece bir kısım arkadaşlarını akşam yemeğine çağırdı. Yemek sırasında:

 

 

Yarın Cumhuriyeti İlân edeceğiz dedi. Hazır bulunanlar bu düşünceye hemen katıldılar. Yemekten sonra kalkıp giderlerken Atatürk içlerinde bulunan ismet Paşa’yı alıkoydu ve onunla başbaşa verip anayasanın değiştirilmesi hakkında bir tasarı hazırladı. Bunun anahatları ise şunlardı:

 

 

1- Türkiye Devleti’nin hükümet şekli Cumhuriyettir.

 

 

2 – Türkiye Cumhurbaşkanı Büyük Millet Meclisi tarafından ve kendi üyeleri içinden bir seçim süresi için seçilir.

 

 

3 -Türkiye Cumhurbaşkanı, devletin başkanıdır. Bu sıfatla gerekli gördükçe Meclise ve Bakanlar Kuruluna başkanlık eder.

 

 

4- Başbakan Cumhurbaşkanı tarafından ve meclis üyeleri içinden seçilir. Öbür bakanlar Başbakan tarafından seçildikten sonra hepsi Cumhurbaşkanınca meclisin tasvibine arz olunur.

 

 

29 Ekim günü bu tasarı evvelâ parti meclis grubunda görüşüldü. Bundan sonra da Meclis toplandı, tasarı ortaya konuldu ve:

 

 

Yaşasın Cumhuriyet sesleri arasında kabul edildi. Saat 20.30 du, hemen Cumhurbaşkanı seçimine geçildi. Saat 20.45 de Türkiye’nin ilk cumhurbaşkanı olarak Ankara Milletvekili Gazi Mustafa Kemal Paşa seçildi.

 

 

Cumhuriyet’in ilânı, yurdun her tarafında top atımlariyle kutlanırken aziz Atatürk kürsüye geldi. Bu işin önemini ve varılan parlak sonucu anlatan bir konuşma yaptı ve konuşmasını şu tarihi sözlerle bitirdi:

 

 

? Bu müesseseyi meydana getiren Türk milletinin, son dört yıl içinde kazandığı zafer, bundan sonra da bir kaç misli olmak üzere tecellilerini gösterecektir. Türkiye Cumhuriyeti mes’ud ve muvaffak ve muzaffer olacaktır.

 

 

Atatürk’ün bu tarihî tahmini doğru çıkmış ve Türkiye Cumhuriyeti, hakikaten mes’ud, muzaffer ve muvaffak olmuştur. Cumhuriyetin İlânı, Türk milletine aynı zamanda her alanda süratle ilerleme sağlamıştır.

 

 

Atatürk’ün en büyük isteği, Türkiye’nin doğulu ve geri bir memleket olmaktan çıkarak batılı ve ileri bir memleket haline gelmesiydi. Atatürk devrimlerinin ortak ve tek hedefi de budur. Bu hedefe İse ancak hür ve modern bir cümhuriyet idaresi altında varılabilirdi, işte, Türk milleti için Cumhuriyetin en büyük faydası bu olmuştur.

 

 

Türk bugün yeryüzünde hür ve medenî memleketler arasında ve onların çok itibarlı bir üyesi olarak yer almışsa bu, bu sayede olmuştur; bilimde, teknikte, sosyal hayatta, görüş ve düşünüşte ileri gitmişse bu sayede gitmiştir.

 

 

Atatürk Türkiye için en büyük kazanç ve kurtuluş olan Cumhuriyet idaresini kurmuş ve onu Türk gençliğine:

 

 

«Türkiye Cumhuriyeti ilelebed pâyidar olacaktır.» Müjdesiyle emanet etmiştir.

 

 

Kaynak: Radyo Kültür Sandığı / Emniyet Yayınları

İleti bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Arşivlendi

Bu konu artık arşivlenmiştir ve başka yanıtlara kapatılmıştır.

×
×
  • Yeni Oluştur...