Jump to content

Kişisel Stres Kaynakları...


Renan
 Paylaş

Önerilen Mesajlar

Kişisel Stres Kaynakları

 

İşte yaşanan stresin ikinci büyük kaynağı kişisel faktörlerdir. İnsanın stresi yaşamasında kişisel özellikleri büyük bir rol oynamaktadır. Diğer iş davranışları gibi stresin yaşanmasında da bireysellik, bireye görelik önemlidir. Monoton işler çoğu insanlarda strese neden olurken, kimilerinde de doyum yaratabilmektedir. Demek ki stresin yaşanmasında bireysel farklılık önemli bir yer tutmaktadır.

 

1. Kişilik

 

Friedman ve Rosenman (1974) yaptıkları araştırmada stres üzerinde etkili olan etkenlerin başında A-tipi kişilik yapısının geldiğini bulmuşlardır. A-tipi kişiliğin yöneticilerde sıkça gözlendiği (%60 oranlarında, buna karşı B-tipi kişilikteki yöneticilerin oranı % 12 bulundu) tespit edilmiştir. Sabırsızlık, dinlenemezlik, huzursuzluk, saldırganlık, yarışmacılık, önemil oranda zaman baskısı duyma gibi özellikler A-tipi kişiliği göstermektedir. Bu kişilikteki insanlarda iş, etkinlikten çok önemlidir. İş gerekleri için zamanlarını çekinmeden işe harcayabilir. B-tipi insanlar ise çatışma yaşamazlar, göreli olarak zaman baskısı duygusu yaşamazlar, biraz da rahat insanlardır.

 

2. Denetim Odağı

 

Araştırmalar “İçseller”in, yani çevredeki olayların büyük oranda kontrolleri altında olduğunu hissedenlerin, “dışsallar”, yani çevredeki olayların büyük oranda kendilerini kontrol ettiğine inananlara göre çevreden gelen kontrol etme girişimi ya da tehdidi altında daha çok bozulduklarını ortaya koymuştur.

 

Son bulgular içsellerin bozulmaya uğratıcı uyaran ya da durumlara tepkilerinin, bunları kontrole yönelik saldırganlıklar olduğunu göstermiştir.

 

Önemli bir nokta da içsellerin potansiyembir stres yaratan durumla yüz yüze gelmelerinde, eğer durumu kontrol etme imkânları varsa, çevreyi değiştirmeye girişmekte -bu yolla stresi azaltma ya da yok etme çabasına girmekte- olmalarıdır.

 

3. Yaşam Değişimi Oranı

 

Stres üzerinde etkili olan önemli bir kişisel değişken de bireyin yaşadığı olayların durağan ya da değişken olmasıdır. Ruch ve Holmes (1971) bu amaçla “Yaşantı Değişme Oranı” ölçeğini geliştirmişlerdir. Araştırmaları sonunda bu yazarlar, bir dizi yaşam olayının stres üzerinde ve hastalık üzerinde etkili olduğunu bulmuşlardır. Bunlar arasında en stresli değişmenin, eşin ölümü olduğu kaydedilmiştir. Açıkçası yaşam değişmelerinin stres ve hastalık üzerindeki etkilerini “endocrine sistem” tayin etmektedir.

 

4. Yetenek ve İhtiyaçlar

 

İşte stres yaşamada etkili olan faktörlerden biri de bireyin yetenekleri ve ihtiyaçları ile iş çevresinin istekleri arasındaki uyum konusudur. Bir dereceye dek birey, işinden doyum sağlamakta ve daha az stres yaşamaktadır. Birey ve iş çevresi arasındaki uyumun işte yaşanan stresin temel kaynağı olduğu tespit edilmiştir.

 

5. İçe ve Dışa Dönüklük

 

Araştırmalara göre işte rol çatışması, içe dönük insanları, dışa dönüklere göre, içe dönükler genelde daha sosyal ve bağımsızdırlar; çatışmayı daha güç çözmektedirler. Çünkü çatışmalar, sosyal ortamlarda olur ve onların bağımsızlığını tehdit ederler. Aynı şekilde esnek kimseler rol çatışmasının sonunda katılara göre daha çok stres yaşarlar. Çünkü esnekler işler ters giderse daha ziyade kendilerini, oysa katılar başkalarını ayıplarlar.

 

Sonuç olarak araştırmanın kuramsal çerçevesi şöyle özetlenebilir;

 

Araştırmanın kuramsal çerçevesi kişi-çevre uyum kuramı (French, kaplan ve Harrison 1992)’dır. Buna göre iş stresi de iş doyumu, iş performansı, işe uyum gibi iş davranışlarından biridir. İş stresi bireyin işe getirdiği özelliklerle (yaş, cinsiyet, kişiliği, beklentileri, denetim odağı vs.), işin ve iş çevresinin özelliklerinin (kurum politika ve yönetimi, çalışma koşulları, yapılan işi niteliği, rol çatışması vs.) etkileşimi sonucunda bireyin bu koşulları algılaması sonucu stres oluşur.

Yorum bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

 Paylaş

×
×
  • Yeni Oluştur...