Jump to content

İlk Tutuklanan Genelkurmay Başkanı Kimdi?


devrikcumle

Önerilen Mesajlar

293420100530012702528.jpg

 

 

27 Mayıs askeri darbesinde ilk tutuklanan kişilerden biri Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun'du. Erdelhun Paşa tutuklandıktan sonra tüm rütbeleri sökülerek er statüsüne düşürüldü.Yassıada mahkemesinde yargılandı ve idama mahkum edildi.

 

 

27 Mayıs 1960 tarihinde Cumhuriyet döneminin ilk askeri darbesi gerçekleşti. Demokrat Partinin iktidardan düşürüldüğü bu askeri darbe yalnızca hükümete karşı değil aynı zamanda ordu içindeki demokrasiye bağlı çoğunluk olan subaylara karşı da yapılmıştı. Celal Bayar’ın Cumhurbaşkanı, Adnan Menderes’in ise Başbakan olduğu bu tarihlerde Genelkurmay Başkanlığını Rüştü Erdelhun yapmaktaydı.

 

Rüştü Erdelhun 1914 yılında Topçu asteğmen rütbesi ile Harp Okulunu bitirmiş, hem I.Dünya savaşında hem de Kurtuluş savaşında cephede bulunmuş bir askerdi. 1945 yılına kadar çeşitli askeri görevlerde bulunmuş olan Rüştü Erdelhun 1945 yılında Tuğgeneral, 1947 yılında Tümgeneral, 1952 yılında Korgeneral ve 1956 yılında Orgeneralliğe yükseldi. Daha sonra Genelkurmay 2. Başkanlığı görevine atandı. Orgeneral rütbesinde 2. Ordu Komutanı iken, 1 Ağustos 1958 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na atandı. 23 Ağustos 1958 tarihinde ise Genelkurmay Başkanı oldu.

 

Erdelhun Paşa’nın Genelkurmay Başkanlığına atandığı 1958 yılında Türkiye iç siyasette kaosa sürüklenmeye başlamıştı. Özellikle 1960 yılının ilk günlerinden itibaren partiler arası gerilim önemli ölçüde artmış bu gerilim sokağa yansımaya başlamıştı. İktidardaki Demokrat Parti ile muhalefette bulunan Cumhuriyet Halk Partisi arasındaki ilişkiler kopma noktasına gelmişti. İktidar muhalefeti halkı sokağa dökmek, ihtilal yapmaya çalışmakla suçlarken, muhalefet iktidarı ülkeyi diktatörlüğe götürmekle suçlamaktaydı.

Darbe karşıtı bir Genelkurmay Başkanı

 

Ülkenin hızla uçuruma sürüklendiği bu tarihlerde ordu içerisinde de askeri bir müdahale yapmayı planlayan bazı alt rütbeli subaylar bulunmaktaydı. Buna karşın üst rütbeli komutanların böyle bir düşüncesi yoktu. Aksine Genelkurmay Başkanı ve generaller Hükümet ile iyi ilişkileri olan kişilerdi. 27 Mayıstan yalnızca bir hafta önce Genelkurmay Başkanı ve 20 kadar general Başbakan Menderes’i ziyaret ederek bağlılıklarını bildirmişlerdi.

 

Rüştü Erdelhun, askerin siyasete karışmasına ve askeri cuntalara karşı biri olarak görevi boyunca demokrasinin yanında yer almıştı. Ancak onun bu tutumu askeri darbenin önlenmesine yetmedi. 27 Mayıs günü 37 düşük rütbeli subay askeri bir müdahaleye kalkıştılar ve bunda başarılı oldular. Seçilmiş olan hükümeti devirerek meclisi fesheden, Cumhurbaşkanını, Başbakanı ve hükümet üyelerini tutuklayan bu subaylar ( daha sonra Milli Birlik Komitesi adını aldılar) kendileriyle birlikte hareket etmeyen subayları Hükümet yanlısı ve darbe karşıtı olmak sebebiyle tutukladılar. Tutuklananların başında ise Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun vardı. Erdelhun Paşa’nın tutuklandıktan sonra tüm rütbeleri söküldü er statüsüne düşürüldü.

Yassıada'da yargılandı

 

Askeri darbenin ardından Yassıada’da kurulan adı Yüksek Adalet Divanı olan mahkemede Demokrat Parti liderleri, üyeleri yargılandı. Ancak burada yargılananlar yalnızca onlar değildi. Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun da bu mahkemede yargılandı. Genelkurmay Başkanlığı süresince cuntalara karşı durmaya çalışan Erdelhun Paşa mahkeme sürecinde bir Genelkurmay Başkanı olarak değil de bir Demokrat Partili gibi yargılandı. Demokrat Partili olmakla suçlandı. Mahkeme sonucunda birçok Demokrat Partili gibi idama mahkum edildi. Kayseri Cezaevinde yaklaşık bir sene hapis yattı. Erdelhun ile ilgili karar daha sonra ömür boyu hapse çevrildi. Sonrasında ise Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafından affedildi ve serbest bırakıldı.

 

 

 

ömer aynalı

İleti bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Arşivlendi

Bu konu artık arşivlenmiştir ve başka yanıtlara kapatılmıştır.

×
×
  • Yeni Oluştur...