Jump to content

Dini Objeler


Guest Suzie

Önerilen Mesajlar

• Talet

• Tefilin

• Kipa

• Şofar

• Tsitsit

• Mezuza

• Menora

• Hanukiya

 

Tallit

 

Tallit(טַלִּית) ya da Sefarad telaffuzuna göre Tallet (טַלֵּית): Musevilik dininde Yahudi erkeklerinin sabah dualarında taktıkları beyaz üzerine mavi çizgili şal.

 

Tallit beyaz ipek ya da pamuklu kumaş üzerine mavi çizgilerden oluşmuştur. Musevilikte sabah duasının en erken okunabilmesi için güneşin mavi ile beyazı ayırdedebilecek aydınlığa ulaşması lazımdır, tallit çizgileri bu sebeple mavi yapılır, bir kişi odada ışık yakmadan sırf güneşin ışığıyla tallitteki mavi çizgileri görebildiği anda sabah duasına başlayabilir.

 

Tallit'in 4 köşesinde özel biçimde bağlanmış püsküller bulunmaktadır bunlara İbranice'de tsitsit adı verilir bu püsküllerin her biri 8 ipten oluşur ve her püsküldeki düğüm sayısı 10-5-6-5 olacak şekildedir bu da Tanrı'nın isminin İbranice'deki yazılışı olan YHWH harflerinin rakamsal karşılıklarına denk gelmektedir. Tallit'i üzerine takan kişi doğal olarak Tanrının varlığını sürekli düşünecektir ve hissedecektir.

 

Tallitin omuza gelen kısmında Atara adı verilen işlemeli bir bölüm bulunur bu da tallitin yönünü belirtmek içindir.

 

Tallit sabahları özel bir dua ile takılır, dua esnasında herhangi bir sebeple çıkartılması icabederse katlanmadan bıralılırsa tekrar giyildiğinde giyme duasını söylemeye gerek yoktur.

 

Tallit'in diğer bir kullanımı Sinagog'da evlenecek olan gelin ve damat üzerine gerilir.

 

İsrail Devleti'nin bayrağı Tallit'in biçiminden ve renginden esinlenerek oluşturulmuştur.

 

 

Tefilin

 

Musevi erkeklerinin bayram ve cumartesileri hariç, sol kol ve başlarına taktıkları, içlerinde Tevrat'tan bölümler içeren deriden yapılmış iki küçük kübik kutucuk.

 

 

Sol kolda kalbin hizasına ve başta iki gözün arasında alına takılan bu kutucukların içerisinde, deri üzerine el ile yazılmış Tevrat'tan bölümler bulunur. (Tesniye 6: 4-9, Tesniye 11: 13-21, Çıkış 13: 1-10 ve Çıkış 13: 11-16)

 

Tefilin, 13 yaşını doldurmuş her erkek Musevi tarafından, sabahları özel bir dua ile takılır.

 

Tefilin'in Sembolik Anlamı

 

Tanrı'nın adının geçtiği bu tomarları kalp hizasında koluna ve gözleri arasında alnına bağlayan bir Musevi; Kalbini, ellerini ve gözlerini kötü düşünce ve eylemlerden korumuş olur.

 

Kipa

 

Kipa ya da Kippa: Musevi erkeklerinin, dua esnasında, sinagogda ve dışarıda başlarını örtmekte kullandıkları, küçük takke.

 

Saten, kadife, deri, süetten yapılan kipa çoğu zaman örülerek de yapılır.

 

Gündelik hayatında her Musevi'nin günde 100 beraha (şükür duası okuması) gereklidir, bunlar belli eylemlerden sonra okunabileceği gibi (bir şeyler yiyip içmek, koklamak, tuvaletten çıkmak, vs.) bazen de ansızın karşılaşabilecek olaylar da olabilir, (şimşek çakması gibi). Bu sebepten dindar Museviler açık başla beraha söylenemeyeceğinden sürekli kipa ile dolaşırlar.

 

Kanun ya da yönetmeliklerle dini sembol olarak kabul edilebilecek kıyafetlerin sınırlandığı ülkelerde Museviler kipa takmayıp kipa yerine şapka takarlar.

 

Musevilikde evli olmayan bayanların sinagoglarda tören esnasında başlarını örtmeleri gerekli değildir.

 

Şofar

 

Şofar (שׁופר): Musevilik'de Roşaşana ve Yom Kipur bayramlarında çalınan koç veya keçi boynuzundan yapılmış bir boru.

 

Tokea adı verilen ve bu iş için özel eğitim almış kişiler tarafından şofara özel bir nota ile çalınır.

 

Sesleri ve notasyonu

 

* Tekia: Tanrısal çağrı ve korumayı betimleyen uzun ve kesintisiz bir "Tuuuuuuuu" sesi.

* Şevarim: Tanrısal gücün karşısındaki çaresizliği betimleyen ağlamayı andıran üç kesik "Vuah vuah vuah" sesi.

* Terua: Tanrısal birlikteliği betimleyen dokuz kısa ses. "tu tu tu tu tu tu tu tu tu"

 

Bu sesler Şofar'ın ana notaları olup T (ת), Ş(שׁ), R(ר) harfleriyle gösterilirler.

 

Standart bir şofar çalımında sırayla

 

* Tekia-Şevarim-Terua-Tekia (תשׁר”ת) TAŞRAT

* Tekia-Şevarim-Tekia (תשׁ”ת) TAŞAT

* Tekia-Terua-Tekia (תר”ת) TARAT

 

düzeninde çalınır.

 

Tsitsit

 

Tsitsit, (İbranice: ציצת veya ציצית Aşkenazlar Tzitzis şeklinde okur): Musevi erkeklerinin sabah dualarında giydikleri Tallit ve dindar musevilerin içlerine giydikleri Tallit Katan (Küçük Talet)'in 4 ucuna takılmış püskül.

 

Tevrat'ta geçen "Elbiselerinin dört köşesine püsküller koyacaksın" emrinden dolayı Museviler köşeleri olan giyeceklere püskül takmak zorundadır, zamanla bu emir elbisenin içine, baştan geçirilerek giyilen 4 köşesinde püskül olan "Tallit Katan"'a dönüşmüştür. Aşkenazlar içlerine giydikleri bu Tallit Katan'ın tsitsitlerini gömleklerinin dışına çıkartıp sarkıtırlarsa da Sefarad'lar dışarıya çıkartmazlar.

 

Tallit'in ve Tallit Katan'ın dört köşesinde özel biçimde bağlanmış bu püsküllere İbranice'de tsitsit adı verilir bu püsküllerin her biri 8 ipten oluşur ve her püsküldeki düğüm sayısı 10-5-6-5 olacak şekildedir bu da Tanrı'nın isminin İbranice'deki yazılışı olan YHWH harflerinin rakamsal karşılıklarına denk gelmektedir. Tallit'i üzerine takan kişi doğal olarak Tanrının varlığını sürekli düşünecektir ve hissedecektir.

 

 

Tsitsit yapılırken 8 ipten bir tanesi diğerlerinden uzun tutulur 4'erli ayrılır ve Tallit'in 4 kenarına açılmış deliklerden geçirilir önce 2 düğüm atılır, sonra uzun ip diğerinin üzerine 10 defa sarılır, sonra 2 düğüm daha atılır bu sefer uzun olan ip diğerlerinin üzerine 5 defa sarılır, 2 düğüm daha atılır uzun ip diğerlerinin üzerine 6 defa sarılır, 2 düğüm daha atılır 5 defa sarılır ve en son 2 düğüm daha atılarak Tsitsitlerin biri tamamlanır, bu iş yapılırken konuşulmaması gerekmektedir.

 

 

Eski dönemlerde bu 8 ipten bir tanesi mavi olurdu, bir deniz hayvanından elde edilen bu boyanın tonu konusunda farklı görüşler olduğundan günümüzde tsitsitler sadece beyaz ipten yapılır. Ancak Karay Musevileri ve bazı cemaatler hala mavi ipi kullanırlar.

 

Mezuza

 

 

Mezuza מזוזה: Her Musevi'nin evinin giriş kapısının sağ pervazına yerleştirdiği ve içinde Tevrat'tan pasajlar bulunan kutucuk.

 

İbranice'de mezuza kapı pervazı anlamına gelir ancak dar manada Mezuza, kapı pervazına çakılan, tahta veya metal benzeri maddeden yapılmış bir muhafazaya yerleştirilmiş parşömendir. Tevrat'ın Tesniye(6:4-9 ve 11:13-21) bölümlerindeki metinler bulunmaktadır.

 

Soldan sağa dürülmüş olan bu parşömenin dış yüzeyinde ise Her Şeye Kadir anlamına gelen Şaday kelimesi yazar ki bu aynı zamanda Şomer Delatot Yisrael yani İsrail Kapılarının Koruyucusu cümlesinin baş harflerinden de oluşur.

 

Mezuza evin dış kapısına ve evin banyo - tuvalet hariç tüm kapıların sağ pervazına üst ucu içeriyi gösterecek şekilde hafif bir eğimle ve özel bir dua ile çakılır.

 

Her Musevi evden çıkarken ve girerken parmaklarıyla bu mezuzaya dokunur ve öper.

 

Mezuzalar Sofer adı verilen ve bu knuda eğitim almış hattatlar tarafından kaşer bir hayvanın derisi üzerine mürekkep ile kamış kalemle yazılır.

 

Musevi inancında kapıların pervazlarına çakılı olan mezuzaların en az 7 senede iki defa açılıp kontrol edilmesi gereklidir. Eğer mürekkeplerde bir akma söz konusuysa hemen bir hahama götürülür ve değişmesi icabediyorsa yenisiyle değiştirilir.

 

Menora

 

Menora (İbranice: מנורה), Kudüs Tapınağı'nda ve Çadır Tapınak'ta (Mişkan)(İbranice: משכן) zeytinyağı ile yakılan Yedi Kollu Şamdan. Yahudilerin en eski sembollerinden biridir. Musa'nın Sina Dağı'nda gördüğü Yanan Çalı'yı simgeler (Çıkış 25).

 

Şamdanın yüklendiği anlam

 

Yedi kolun anlamı konusunda türlü iddialar ileri sürülmüştür. Yedi rakamının tanrının evreni yarattığı altı günü ve dinlendiği yedinci günü temsil ettiği söylenir. Haftanın yedi gününü temsil ettiği gibi, Mısır'dan çıkışla Sina Dağı'nda (İbranice Har Sinay) On Emir'in alınışı arasında geçen 7 haftayı temsil ettiği de söylenir. Menora'nın bütün kollarının birbirinden eşit uzaklık ve eşit uzunlukta olmasının adalet ve eşitliği simgelediği ileri sürülür

 

Musevilik'te kullanımı

 

Menora, Yahudi bayramı Hanuka'da da kullanılır. Işıklar Bayramı olarak da bilinen Hanuka'da kullanılan şamdanların çoğu 9 kolludur. Efsaneye göre, Kudüs Tapınağı yıkıldığında, Menora'daki sonsuz ateşi devam ettirebilmek için ancak bir günlük zeytinyağı kalmıştı. Bir mucize eseri şamdan ateşi sekiz gün boyunca yandı ve tapınağın yeniden inşa edilip yağ bulunmasına kadar yeterli oldu. 9 kollu şamdanın asıl adı Hanukya veya Hanukiya'dır. Ortadaki kol, sağındaki ve solundaki dörder kolu yakmak amacıyla kullanılır

 

Hanukiya

 

Hanukiya, Musevilikte Hanuka Bayramı'nda yakılan Menora'ya benzeyen fakat fazladan iki kolu daha olan 9 kollu şamdan.

 

M.Ö. 169-166 yılları arasında Yahudi Makabiler Helenler'e karşı savaşırlar. M.Ö. 175 yılında İskender'in ölmesiyle Suriye Genel Valisi Antiohus Epiphanes hükümdar olur. Yahudi karşıtı düşünceleriyle bilinen bu hükümdar, yahudilerin dini ibadetlerini, Kaşer ve Sünnet kurallarını yasaklar ve Yahudilerin tapınağına heykeller yerleştirir.

 

Makabiler'in Tapınağı ele geçirmesinden sonra tapınak heykellerden temizlenir ve tapınakta bulunan menora'yı yakmak için yağ aranır ancak sadece bir gün yanacak kadar saf zeytin yağı bulunur bunun üzerine bir mucize olur ve bir gün yanması gereken yağ 8 gün boyunca sönmeden yanar.

 

İşte bu Mucizenin anısına Yahudiler her sene Hanuka bayramından 8 gün boyunca hanukiya yakarlar.

 

 

dır..

İleti bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

×
×
  • Yeni Oluştur...