Jump to content

Fresk Nedir? Fresk Tarihi


Guest Îکє†

Önerilen Mesajlar

240px-Fresk.jpg

 

Kireç suyunda eritilen madensel boyalarla taze sıva üstüne resim yapma yöntemi ve bu yöntemden yararlanılarak yapılan duvar resmidir. Kökeni Tarihöncesi’ne kadar uzanan fresk sanatı (sözgelimi, Fransa’daki Lascaux mağarası) çağlar boyunca geniş ve çıplak duvarlar ile kemerlerin yüzeylerini süslemede kullanılmıştır.

 

Mısırlılar (Medinet Abu mezar tapınağının freskleri) gibi Giritliler de (Knossos freskleri) fresk tekniğini biliyorlardı. Suyla karıştırılmış silikata boyanın kum ve kireç karışımı bir duvar sıvası üstüne sürülmesine dayanan bu teknikle, kuruma sırasında oluşan kimyasal tepkime sonucu, üstü saydam bir kabukla örtülü taş gibi sert bir madde elde edilebiliyordu.

 

Eski Yunan’dan kalma duvar resimlerine pek raslanmaz, ama Pompei’ deki M.S. ilk yıllara ait resimler,bu tür için iyi birer örnek oluşturur. Fresk aynı zamanda özellikle katakomplarda (Domitilla, II. yy. ve Priscilla, III. yy.) ilk hıristiyan sanatının tekniğini de oluşturdu.Bütün Bizans İmparatorluğu döneminde mozaiğin yanı sıra fresk de kullanıldı, XIV. yy’da Sırp ve Makedonya kiliselerinde, daha sonra Osmanlı yönetimi altındaki Girit’te ve Aynaroz dağında büyük ölçüde gelişti. Ayrıca Hindistan (Ellora, Ajanta), Türkistan ve Seylan’daki (Sri Lanka) buddha tapınaklarında bulunan ve bu tarihten önce gerçekleştirilmiş olan freskleri de saymak gerekir (M.S. V.—VIII. yy’lar)

 

ÜÇ TEKNİK

İtalyanca fresco (taze) sözcüğü, özellikle İtalya’da oldukça başarılı biçimde uygulanmış olan, kireçle yeni sıvanmış bir duvar üstüne resim yapmaya dayalı bir tekniği belirtir. Zamanla bu terim, Ortaçağ sonlarından Rönesans’a kadar İtalyanların son derece ustalıkla uyguladıkları “gerçek” fresk tekniği dışında duvar resmini belirtmeye başladı (Batı Avrupa’da görülen freskler, özellikle Roma çağından kalmadır). Yaygın olarak üç teknikten yararlanılmıştır:

  1. A fresco tekniği: Resim, yedi saatte kuruyan, yeni sürülmüş bir sıva üstüne yapılır;
  2. çok katlı sıva tekniği (ya da Yunan freski): Kat kat sıva üstüne uygulanan bu teknikte, kola ile karıştırılan boya,duvara sürülür; daha sonra, oluşan mat tabaka üstüne aynı renk bu kez balmumuyla karıştırılarak yeniden sürülür ve parlak bir üst tabaka elde edilir (söz konusu teknik, Bizans sanatından etkilenerek oluşturulmuştur);
  3. açık fon üstüne uygulanan teknik: Özellikle Fransa’da Roman resminde çok kullanılan bu yöntemde, duvara bir kat harç, bir kat sıva sürülür; bunun üstüne ressam, kırmızı boyayla kişilerin ana hatlarını çizer; daha sonra kireçkaymağında inceltilmiş boyaları kullanır, İki kat harçtan, üstteki intonaco olarak adlandırılır ve hafif pürtüklü ince bir sıvadan oluşur. İri pürtüklü bir tabakadan oluşan alttakineyse arriccio denir.

1250-1450 yılları arasında, ressamlar insan resimlerini bu kaba harç tabakasının üstüne çiziyorlardı. Bir freskin yapımında, günlük çalışma bölümleri yukardan aşağı doğru birbirini izlerdi.Bu tür sıralanma hem boyanın akmasını önlüyor, hem de çalışma ilerledikçe fresk ustalarının üstünde çalıştıkları sehpanın alçaltılmasına olanak veriyordu. XIII.—XVI. yy’lar arasında fresk alanında en başarılı yapıtlar özellikle İtalya’da Cimabue’den Michelangelo’ ya kadar, büyük fresk ustaları tarafından gerçekleştirildi.

 

XIV. ve XV. yy’larda mihrap arkalıkları ve panolardaki parlaklığa, yumurta kullanılan bir ıslatma (detramp) tekniği (temperaj sayesinde, freskle süslü duvarlarda da Taslanıyordu; bu da yağlıboyada yeni resim etkileri arayışına duyulan eğilimi hızlandırdı: Michelangelo, Leonardo Da Vinci.

 

ORTAÇAĞ’DAN RÖNESANS’A

Fresk alanındaki ilk usta, kompozisyonlarını tanrısal bir anlayışla canlandıran Giotto‘dur. Assisi çevrimini yaparken, çiçekler, kuşlar ve güneşle konuşabilen Aziz Francesco’nun yaşamını güzel sahnelerle vermeyi başaran Giotto’nun yapıtları, süsleme panoları beğenisini uyandırarak birçok sanatçıya örnek olmuştur: Cimabue’nin arkadaşı Gaddo Gaddi; Santa Croce kilisesinin yemekhanesindeki Cena’yı (Son Akşam Yemeği) gerçekleştiren oğlu Taddeo Gaddi. Simone Martini, Ambrugio Lorenzetti, Orcagna, Masaccio gibi fresk ustaları cennet ve cehennem, vb. konuları işlediler.

 

Giotto, ilgi merkezini yandaki bir figüre kaydırarak Ortaçağ’a özgü bakışımlılığı

bozmaya çalışırken, Masaccio da insan figürleri oluşturduğunda arka plana yer vermedi. O zamana kadar çizgi renge egemendi. Masaccio insana uzamda yer vermişti. Fra Angelico (San Marco: İsa’ nın Görünmesi), Piero Della Francesca (Arezzo: Saba Melikesi Haç Tahtasına Taparken), Andrea del Castagno, Mantegna, Botticelli, Ghirlandaio, Raffaello, Michelangelo

 

(Vatikan: Son Yargı) değişik temalardan (yaratılış, Adem ile Havva, tufan, mahşer, İsa’nın yaşamı, iyilikle kötülüğün çatışması) yararlanarak öbür dünyanın gizlerini anlatmaya çalıştılar.

Fresk sanatı, Rönesans’tan sonra barok dönemde, XVIII. yy’da da Tiepolo gibi usta ressamlarla varlığını sürdürdü ama, daha sonra giderek eski önemini yitirdi.

İleti bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Sohbete katıl

Şimdi mesaj yollayabilir ve daha sonra kayıt olabilirsiniz. Hesabınız varsa, şimdi giriş yaparak hesabınızla gönderebilirsiniz.

Misafir
Bu konuyu yanıtla...

×   Farklı formatta bir yazı yapıştırdınız.   Lütfen formatı silmek için buraya tıklayınız

  Only 75 emoji are allowed.

×   Bağlantınız otomatik olarak gömülü hale getirilmiştir..   Bunun yerine bağlantı şeklinde gösterilsin mi?

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Düzenleyiciyi temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

×
×
  • Yeni Oluştur...