Jump to content

Dünya Nadir Elementin Peşinde !


Guest sombra

Önerilen Mesajlar

UYUN KÖYÜ, Çin - Elektrik arabalarından tasarruflu ampullere ve dev rüzgâr türbinlerine, çağın en çevre dostu teknolojilerinden bazıları doğada nadir bulunan eser element denilen maddeler sayesinde mümkün oluyor. Dünyanın da bu cevherlere bağımlılığı hızla artıyor. Ortada yalnızca bir problem var: Bu elementlerin hemen tümü çevreye çok fazla zarar veren ve suç şebekelerinin kontrolündeki madenlerin yer aldığı Çin'den geliyor. Batı başkentleri Çin'in bu alandaki tekele yakın konumundan endişe ediyor. Çin'in geleceğin teknolojilerinde ezici bir hâkimiyet kurma potansiyeline dikkat çekiyorlar. Ordunun Çin kaynaklı nadir toprak elementlerine bağımlılığına dair kaygılarını dile getiren ABD Kongresi, diğer seçenekler üzerinde çalışma yapılması talimatını verdi. Çin'in güneydoğusunda yer alan gür bambu ormanları ve muz ağaçlarıyla çevrili Guyun Köyü'nde çevre kirliliğinin yol açtığı zarar, bir zamanlar pirinç yetiştirilen tarlaların yer aldığı arazilerin kırmızı-kahverengi çamur, balçık ve kille kaplı olmasıyla görülebiliyor. Madenciler toprağın üst kısmını kazıyor, kürekle altın-benekli kili kum çukurlarına taşıyorlar. Daha sonra asit kullanarak eser elementleri çıkarıyorlar. Burada kullanılan asit nehirlere akarak çeltik tarlalarını, balık çiftliklerini yok edip su kaynaklarını kirletiyor. Geçenlerde yağmurlu bir öğleden sonra 41 yaşındaki Zeng Guohui bir zamanlar çalıştığı eski bir madene giderek kum ve çamur yığınını incelemiş. Madendeki eser elementler üç yılda tükenmiş. Ancak madenin kapanmasından on yıl sonra hala kimse arazide pirinç tarlalarını yeniden sürmeye kalkışmamış. Disprozyum ve terbiyum gibi ağır nadir elementlerin çıkarıldığı küçük madenler yakınlardaki tepelerde işletilmeye devam ediyor. Zeng, "Sürekli protesto eylemleri düzenleniyor. Çünkü tarım arazilerini kirletiyorlar. İn sanlar her zaman tazminat istiyorlar" diyor. Çin Endüstri ve Bilişim Teknolojisi Bakanlığı'nda eser elementler sektörü denetleyicilerinden Wang Caifeng, "Pek çok yerde madencilik suiistimal ediliyor. Bu durum ekoloji ve çevreye büyük zarar verdi" diyor. Dünyada bazıları aslında tam olarak nadir denemeyecek 17 eser element var. En önemli iki tanesi ağır eser elementi disprozyum ve terbiyum özellikle çok aranıyor. Bunun nedeni her iki elementin çevreci enerji ürünlerinde oynadıkları mucizevî rol. Çok küçük miktarlarda disprozyum elektrik motorlarındaki mıknatısları yüzde 90 hafifletirken, terbiyum lambalarda elektrik kullanımını yüze 80 azaltıyor. Disprozyum fiyatları 2003'ten beri yaklaşık 7 kat arttı. Terbiyum fiyatları da 2003-2008 arasında 4 katına çıktı. Çin, dünyada yer alan disprozyum ve terbiyumun yüzde 99'unu çıkarıyor. Çin'de üretimin büyük çoğunluğu Guangdong'un kuzeyiyle komşu Jiangxi eyaletindeki 200 madenden geliyor. Çin, aynı zamanda endüstride yaygın kullanım alanı olan hafif eser elementlerin de hâkim üreticisi. Fakat madencilikte bu elementlerin arzı daha da düşük olduğu için çıkarılmaları daha fazla denetleniyor. Sektör yöneticileri ağır eser elementlerin yarısının lisanslı diğer yarısının ise yasa dışı yollarla çıkarıldığını işaret ediyorlar. Fakat Zeng'in de çalıştığı yasal madenler bile ciddi çevre felaketlerine yol açıyor. Hong Kong'da bir dönem polis istihbarat şefliği yapan ve şimdi küresel güvenlik şirketi International Risk'in CEO'su Stephen G. Vickers, Çin ana karasında cinayet işlemekten kaçınmayan suç çetelerinin yerel yetkililerle bağlarını olduğunu ve madencilik faaliyetlerinin büyük bölümüne ellerinde tuttuğunu söylüyor. Endüstri ve Bilişim Teknolojisi Bakanlığı geçen Nisan'da ağır nadir elementlerin ihracını durdurmaya yönelik bir taslak plan hazırladı. Bunun nedeni kısmen çevreci grupların tepkileri kısmen de hükümetin diğer ülkeleri Çin'de üretilmiş mamulleri satın almaya teşvik etmek istemesinden de ileri geliyor. Plan, 1 Eylül'de duyurulduğunda Batılı hükümetler ve şirketler buna şiddetle karşı çıktı. Ve Wang, 3 Eylül'de hükümetin ihracattan tamamen vazgeçmeyeceğini ve planın tümünü gözden geçireceğini açıkladı. Fakat sonra bakanlık tüm eser elementler için yıllık ihracat kotasını yüzde 12 kısma kararı aldı. ABD Kongresi tepkisi ise Savunma Bakanlığı'na 1 Nisan'a kadar Amerikan ordusunun gece-görüş ve telemetri gibi cihazlarda Çin'e bağımlılığını incelemesi talimatı vermek oldu. Ağır eser elementlerin Batılı kullanıcıları Çin'den satın aldıkları bu minerallerin ne kadarının yasalara uygun çalışan madenlerden geldiğine dair hesaplama yapacak olanakları olmadığını ifade ediyorlar. Çokuluslu şirketler ağır nadir elementlere bağımlılıklarını gözden geçirmeye başladılar. Toyota eser elementleri içeren araba parçaları satın aldığını ama tedarikçilerin alımlarına karışmadığını duyurdu. Alman Siemens firmasının ışıklandırma birimi Osram'dan olabildiğince düşük miktarlarda nadir element kullanıldığı açıklaması yapıldı. Önümüzdeki yıllarda ağır nadir elementlerin en büyük kullanıcısı büyük rüzgâr türbinlerini üretenler olabilir. Rüzgâr türbinleri kulelerindeki 5 tonluk jeneratörler için çok hafif mıknatıslara ihtiyaç duyuluyor. Dünyanın en büyük rüzgâr türbini üreticisi haline gelen Danimarka şirketi Vestas yeni nesil prototiplerinin disprozyum kullandığını ve şirketin arz konusu üzerinde çalıştığını açıkladı. 1,3 milyar dolarlık eser element madenciliği sektöründeki üst düzey yetkililer, temiz enerji teknolojilerinin üretiminin önemi göz önünde bulundurulduğunda, çevreye daha az zararlı madenciliğin gelişmesine ihtiyaç olduğunu söylüyorlar. Müteahhitler Kanada, Güney Afrika ve Avustralya'da madenler açmayı umut ediyorlar. Bununla beraber şirketlerin büyük çaplı üretime geçmeleri yıllar alacak. Bu madenlerde hatırı sayılır ölçüde hafif eser element çıkarılacak. Üretilecek ağır eser elementlerin rüzgâr türbini sektöründen gelen yüksek talebi karşılamak üzere büyük olasılıkla kapışılacağı tahmin ediliyor. Avustralyalı Lynas Şirketi'nin Başkanı Nicholas Curtis, "Bu sektör dünyayı kurtarmak istiyor. Bunu yaparken başka yerde insanları öldüren bir ürün miras bırakamayız" diye konuşuyor.

Yorum bağlantısı
Diğer sitelerde paylaş

Arşivlendi

Bu konu artık arşivlenmiştir ve başka yanıtlara kapatılmıştır.

×
×
  • Yeni Oluştur...